Actualidade / Artigo O Goberno Aznar ve a cara da recesión Ramón Maceiras- A tradicional escalada do desemprego que se produce no último cuatrimestre do ano se adiantou esta vez a agosto. Durante o mesmo mes do ano pasado, o paro baixou en 1.179 persoas e nos últimos 15 anos o descenso meio foi de 12.602 persoas. O goberno atribui os maus resultados de agosto á desaceleración económica e á prática de algunhas empresas que despeden aos traballadores temporais en agosto para os voltar a contratar en setembro, co fin de se aforrar esas nóminas. Este costume é habitual na construcción e na indústria, precisamente os dous sectores onde medrou o paro en agosto.
A volta das vacacións foi nefasta tamén para a bolsa, que perdeu ao princípio de semana mais dun 2% e rexistrou un novo mínimo anual. A crise das empresas de telecomunicacións segue facendo mella nos mercados bursátis europeus, especialmente no selectivo Ibex 35. Nun luns atípico --con Wall Street pechado pola celebración do dia do traballo en EEUU--, o batacazo da bolsa española foi ainda maior que o do resto das europeas. París pechou con unha caída do 1,3%, Fráncfort perdeu o 1,7%, Milán deixou-se o 1,1% e só Londres contivo as perdas, con unha baixada do 0,6%. As telefónicas europeas viveron un luns negro que agudiza ainda mais a crise do sector. De nada serviu aos oito millóns de accionistas de Telefónica a apresentación duns resultados mellores do esperado. A operadora española anotou-se unha caída do 4,14% e marcou un novo mínimo anual. As maiores empresas de telefonia europeas rexistraron descensos semellantes: Deutsche Telekom perdeu o 3,54%, France Télécom, o 4,50% e a holandesa KPN pechou nun novo mínimo histórico --ao igual que a filial de móbeis de Telefónica--, con un descenso superior ao 5%. A caída das bolsas nos primeiros compases de setembro continua a tendéncia á baixa das últimas semanas de agosto. O retroceso das cotizacións provocou o mes pasado un descenso de 260.000 millóns de pesetas no patrimonio depositado en fundos de investimento, que se situa en 29 billóns de pesetas, segundo un informe de Aforro Corporación.
E para mais inri, por primeira vez en moito tempo, os directores de oficinas bancárias están a ver como alguns clientes contraveñen co pago das suas cuotas. Non é un proceso alarmante, pero si que activou os mecanismos de vixiláncia. O aumento de casos de morosidade en BBVA e BSCH que xuntos soman o 40% do mercado, non é un feito isolado. En maior ou menor medida, os primeiros síntomas de impago de créditos están a aparecer en multitude de entidades. Os impagados non están a chegar de empresas, se non de particulares e pequenos negócios. Os primeiros estiraron enormemente o seu nível de endeudamento no pasado -primeira e segunda vivenda, automóvil, informática, etc- e agora, ao menor problema, non teñen marxe de manobra. Os pequenos negócios sofrerán a caída das vendas. Dos grandes, só Banco Popular, A Caixa, Bankinter e Sabadell rexistraron un aumento do volume de créditos duvidosos no primeiro ou segundo trimestre deste ano. E todos eles medran con forza en créditos ao sector privado en mora: 22% a Caixa; 23,4% Popular; 35% Bankinter e 41% Sabadell. Tarde mais ou menos en chegar, o camiño está trazado. Aí están os 7.000 empregos menos que deixou agosto e a revisión á baixa do PIB. E non hai que dar-lle moitas voltas: un deixa de pagar un crédito porque perde o seu emprego ou porque o seu negócio vende menos do esperado Os peritos esperan un reponte da morosidade con mais claridade en 2002.
A taxa Tobin está en plena actualidade. Converteu-se nunha das principais reivindicacións dos movimentos antiglobalización mais moderados, até o extremo de que en moitos paises se constituiu unha asociación específica para a sua defensa (ATTAC). Jospin, coa finalidade de se atrair a tales colectivos na carreira electoral pola presidéncia da República francesa, se declarou partidário da sua implantación; iso si, cuidando-se de afirmar que teria que ser universal, co que converte a proposta nun brindis ao sol. Algo semellante fixo o PSOE ao apresentar, nos primeiros meses deste ano, no Parlamento, unha proposizón non de lei que insta ao Goberno a somar-se ao esforzo de outros paises e grupos sociais a favor dunha taxa Tobin armonizada e a escala mundial. Nestas condicións, a proposta sai-lle grátis. Haberia que ver cal sería a sua postura de estar no poder. Desde entón, non plantearon nada semellante durante os seus trece anos de goberno. O paradóxico, pero ao mesmo tempo patético e expresivo do mundo económico construído nos últimos tempos, é que a que aparecia hai trinta anos como unha medida moderada e de corte keynesiano, proposta por un prémio Nobel, convertese-se agora no buque insígnia dunha série de movimentos que se consideran antisistema. Paradóxico porque conduce a que o pai da medida, e que dá nome á taxa, renegue dos que din seguir-lle, ao tempo que lles censura o abuso que fan do seu nome. De nengunha maneira desexa que se lle confunda cos que chama "revoltosos antiglobalización". E é que nestes tempos de seca de propostas progresistas se atribuiu a este imposto un poder excesivo, ao ver en él a panacea, a solución a todos os problemas. Uns o contemplan como a fonte de recursos que remedie a pobreza do Terceiro Mundo; outros, mais nacionalistas e partidários da renda mínima garantida, imputan-lle a faculdade de a financiar. Pero semella que todos esquecen a sua finalidade principal: o servir como controlo de trocos, ou alomenos esquecen que esta finalidade en certa forma é incompatíbel coas anteriores. A taxa Tobin non é nen mais nen menos que un meio, entre os moitos que existen, para instrumentar o controlo de trocos, mecanismos que hai 25 ou 30 anos era aceitado por todos os gobernos, fose cal fose a sua ideoloxia. Pero o que entón era normal hoxe considera-se unha herexia contra ese sacrosanto dogma da libre circulación de capitais. O certo é que a aceitación da movilidade total do capital, coa conseguinte renúncia dos gobernos a calquera medida de controlo de trocos -por suave que sexa e ainda que afecte aos movimentos de capital a curto prazo-, conduciu a transformar os mercados financeiros en casinos nos que a maioria das operacións non obedecen a nengunha transacción real de mercancias, se non a meras apostas especulativas realizadas case na sua totalidade a prazos inferiores a unha semana. O diñeiro vai e ven, sen mercar nen vender nada, pero nese movimento contínuo pon contra as cordas a gobernos e arrasa paises. As últimas crise financeiras abriron os ollos a moitos mandatarios internacionais, e alguén tan pouco suspeitoso como George Soros proclamou unha e outra vez a necesidade de pór couto a esa anarquia. Só a irracionalidade dogmática duns e os pingües benefícios de outros poden explicar que non se tomen medidas. A taxa Tobin poderia ser unha delas, desde logo non a única, nen siquera a mais efectiva; pero, en calquera caso, benvida sexa a sua reivindicación, sempre que sexamos conscientes das suas limitacións. Como afirma o mesmo Tobin na entrevista que publicaba hai dias o diário El País, a recaudación ocupa un posto secundário. É mais, canto mellor funcione a medida, menor será a recaudación e viceversa, xa que que se trata principalmente de que a taxa evite as operacións especulativas. De aqui o espellismo en que alguns caen ao calcular os ingresos que se obterian considerando todas as operacións actuais, sen cair na conta de que a maioria delas non se producirian se fose eficaz a medida. A aplicación da taxa Tobin terá sen dúvida un efeito beneficioso sobre o Terceiro Mundo. Pero non tanto polos recursos que se podan obter mediante a sua utilizazón como porque os paises pobres serán os mais favorecidos se se corrixe o desorden e a anarquia dos mercados financeiros; porque tamén son os mais prexudicados na situación actual, ao estar totalmente indefensos ante os ataques especulativos contra a sua moeda.
ÚLTIMA REVISIÓN: 07/09/2001 |
