Actualidade Santiago, 18 de marzo de 2005 Campaña CIG “Non máis emigración galega” No 2003 emigraron máis de 62 galegos e galegas ao día, un autobús enteiro   CIG-Comunicación- cig.prensa@galizacig.com   En rolda de prensa, Manuel Mera (á esquerda na foto), secretario confederal de Migración e Formación da CIG , Xurxo Martínez (no centro), presidente da Federación Galega de Asociacións de Emigrantes Retornados, e Manuel Domínguez, presidente da Asociación de Emigrantes Retornados Marusía, presentaron a campaña da CIG “Non máis emigración galega”. (Foto: ©galizacig.com 16/03/2005).   Entre 1990 e 2003 emigraron máis de 175.000 galegos e galegas Un 69,43% das persoas que emigraron de Galiza entre 1992 e 2003 tiñan entre 16 e 44 anos. Canarias, Baleares, Barcelona, Madrid, Andorra, Alemaña e Portugal consolídanse como os lugares de destino máis comúns. Lonxe de irse atallando, a emigración triplicouse pasando de 7.916 persoas en 1992 a 22.548 no ano 2003. Para a CIG estes datos demostran o fracaso das políticas económicas e laborais aplicadas en 16 anos de gobernos do PP en Galiza. Así o denunciaba Manuel Mera, secretario confederal de Migración e Formación da CIG en rolda de prensa, acompañado por Xurxo Martínez, presidente da Federación Galega de Asociacións de Emigrantes Retornados e Manuel Domínguez, presidente da Asociación de Emigrantes Retornados Marusía. Adóitase falar da emigración como un fenómeno do pasado. Porén, "estamos nun dos períodos onde a emigración é máis grande. O que cambiaron foron os destinos. Antes os emigrantes galegos dirixíanse ao exterior, segundo o momento a América latina ou a Europa. Agora, esta emigración dase, sobre todo, ao resto do Estado", explica Manuel Mera. Por iso, a CIG vén de anunciar a posta en marcha dunha campaña que se desenvolverá en varias fases, a primeira de sensibilización social, para visibilizar estes datos; a segunda de reunión coas organizacións de emigrantes para buscar medidas que eviten a constante sangría de xente nova e a terceira, de demanda aos poderes públicos, partidos políticos e organizacións sociais para que se poñan medidas efectivas para evitala e programas que faciliten o retorno aos galegos e galegas que están na emigración. Case 158.000 persoas emigraron a outras CCAA Un total de 157.836 persoas emigraron de Galiza a outras comunidades autónomas entre os anos 1992-2003. Delas o 69,43% tiñan entre 16 e 44 anos. Constátase así que "son precisamente aquelas persoas en idade de traballar e no seu mellor momento" as que buscan alternativas laborais no resto do estado "por falta de emprego, por xornadas moi intensas con salarios baixos ou pola elevada eventualidade, que medrou especialmente en Galiza na última década", explica Mera. (Gráfica 1). Gráfica 1. Emigracións segundo tipo da migración e idade Emigración externa Ano Total <16 anos 16-24 25-34 35-44 45-54 55-64 65 e máis 1992 7.916 1.473 2.077 2.427 902 405 273 359 1993 8.136 1.567 2.013 2.562 954 425 245 370 1994 9.272 1.735 2.265 2.769 1.196 550 313 444 1995 10.410 1.878 2.412 3.252 1.460 618 298 492 1996 8.110 1.426 1.985 2.508 1.026 502 271 392 1997 11.653 1.875 2.766 3.759 1.581 726 354 592 1998 14.169 2.055 3.277 4.598 2.026 951 496 766 1999 15.880 2.230 3.713 5.157 2.279 1.128 562 811 2000 17.281 2.384 4.038 5.649 2.558 1.191 576 885 2001 16.028 1.944 3.689 5.546 2.437 1.037 564 811 2002 22.877 2.483 4.225 7.992 3.446 1.956 1.118 1.657 2003 22.548 2.660 4.232 7.803 3.481 1.670 1.115 1.587   164.280 23.710 36.692 54.022 23.346 11.159 6.185 9.166 INE. Estadística de Variaciones Residenciales. Elaboración propia a partir dos ficheiros facilitados polo INE. Na emigración externa, para os anos anteriores ao 2002 non se inclúe a emigración ao estranxeiro. Os lugares aos que máis emigran os galegos son Canarias (25,86%), Madrid (15,35%) e Catalunya (12%). Pola contra, os lugares menos elixidos polos galegos para emigrar son, ademais de Ceuta e Melilla, Estremadura (0,8%), Navarra (1,01%) ou a Comunidade de Murcia (1,9%). (Gráfica 2). Gráfica 2. Emigracións segundo lugar de destino Ano Estado español Anda lucía Aragón Asturias Balea res Canarias Canta bria 1992 7.742 564 156 594 302 1.096 85 1993 7.955 598 119 555 213 1.126 73 1994 9.090 808 124 602 273 1.562 121 1995 10.204 768 143 605 367 2.373 137 1996 7.958 696 97 389 303 2.518 92 1997 11.357 820 122 619 462 3.643 134 1998 13.786 899 196 702 690 4.101 240 1999 15.316 1.049 184 843 1.020 4.745 206 2000 16.396 1.080 143 730 1.249 5.389 220 2001 14.750 974 194 658 1.433 4.103 186 2002 16.150 1.141 232 783 1.356 3.524 236 2003 17.232 1.279 317 841 1.063 4.082 239   147.936 10.676 2.027 7.921 8.731 38.262 1.969 Ano Estado español Castela e León Cast. A Mancha Cataluña Estrema dura Madrid Murcia 1992 7.742 709 164 1.225 74 1.609 142 1993 7.955 928 154 1.222 113 1.572 209 1994 9.090 1.002 145 1.135 90 1.709 253 1995 10.204 1.080 162 1.224 68 1.694 243 1996 7.958 612 118 879 82 1.047 256 1997 11.357 894 170 1.126 110 1.618 240 1998 13.786 1.181 184 1.408 96 2.102 270 1999 15.316 1.234 208 1.546 132 2.134 269 2000 16.396 1.123 203 1.751 98 2.201 220 2001 14.750 966 206 1.700 81 2.051 211 2002 16.150 1.330 277 2.159 112 2.443 259 2003 17.232 1.381 320 2.419 139 2.529 255   147.936 12.440 2.311 17.794 1.195 22.709 2.827 Ano Estado español Navarra Valencia País Vasco A Rioxa Ceuta Melilla 1992 7.742 103 341 488 21 24 45 1993 7.955 90 416 448 40 37 42 1994 9.090 131 423 583 67 26 36 1995 10.204 99 489 582 79 33 58 1996 7.958 52 313 374 48 21 61 1997 11.357 76 508 671 55 34 55 1998 13.786 123 568 817 75 57 77 1999 15.316 122 621 785 81 70 67 2000 16.396 164 776 847 122 45 35 2001 14.750 131 820 864 94 37 41 2002 16.150 198 1.041 874 100 33 52 2003 17.232 208 1.060 869 138 48 45   147.936 1.497 7.376 8.202 920 465 614 INE. Estadística de Variaciones Residenciales. Elaboración propia a partir dos ficheiros proporcionados polo INE. Ao contrario do que cabería pensar, o 74% do total dos galegos proceden das provincias máis ricas e das zonas costeiras, de A Coruña (40,8%) e de Pontevedra (33,2%). “Esta é a primeira vez que se dá un proceso migratorio no que a procedencia das persoas que marchan á busca de alternativas laborais é maior das zonas costeiras, nomeadamente de comarcas como Ferrolterra, Barbanza, Costa da Morte ou O Morrazo” sinala o secretario confederal de Migración da CIG. Gráfica 3. Emigracións segundo o sexo Ano Total Homes Mulleres 1992 7.916 4.113 3.803 1993 8.136 4.090 4.046 1994 9.272 4.794 4.478 1995 10.410 5.387 5.023 1996 8.110 4.182 3.928 1997 11.653 6.191 5.462 1998 14.169 7.736 6.433 1999 15.880 8.523 7.357   Adóitase falar da emigración como un fenómeno do pasado. Porén, "estamos nun dos períodos onde a emigración é máis grande. O que cambiaron foron os destinos. Antes os emigrantes galegos dirixíanse ao exterior, segundo o momento a América latina ou a Europa. Agora, esta emigración dase, sobre todo, ao resto do Estado", explica Manuel Mera. (Ilustración: Portada do díptico da campaña da CIG “Non máis emigración galega”).   Mobilidade laboral Para Mera é especialmente destacábel que, segundo os datos básicos de mobilidade laboral do ano 2004, hai un total de 65.673 galegos e galegas que terían asinado un contrato en outro lugar do estado. “Aínda recoñecendo que pode haber algunha persoa que asinara máis dun contrato ao longo do ano, iso non resta importancia ao dato. En todo caso, a maioría das persoas que emigran non o fan por un contrato temporal, senón por un que lles dea unha certa estabilidade e seguridade”. Os datos analizados só reflicten unha parte da emigración existente, xa que se refiren unicamente ás persoas que marcharon fóra de Galiza e que se mudaron nos padróns. Nestes datos non figuran pois os das persoas que emigraron a outras comunidades autónomas ou a outros estados e que non modificaron o seu lugar de residencia. Aínda así son dabondo significativos, como para permitir obter unha visión da gravidade do fenómeno migratorio. Por exemplo, segundo o goberno majorero (Fuerteventura), hai alí traballando uns 14.000 galegos, que representan un 17-18% da poboación total da illa, que é duns 80.000 habitantes. Esa xente é fundamentalmente “xente nova que se adica a dúas actividades económicas, construción e hostelaría”, explica Mera, quen sinala que ademais a súa procedencia, segundo constatan as autoridades insulares, é basicamente do Barbanza-Salnés, Costa da Morte e Bergantiños. É especialmente destacábel que, en moitos casos, as persoas que emigran non o fan por primeira vez. Así podemos deducir que moitos emigrantes regresan a Galiza para intentar atopar un traballo e diante da ausencia de alternativas laborais optan por emigrar novamente. Tanto é así, que a cifra dos que emigraron por segunda vez ou superior (54,96%) é maior á dos que emigraron por vez primeira (45,04%). (Gráfica 4). Gráfica 4. Emigracións segundo tipo de migración e orde da migración A outra CCAA Ano Total Primeira migración Segunda migración ou superior 1992 7.916 3.486 4.430 1993 8.136 3.540 4.596 1994 9.272 4.075 5.197 1995 10.410 4.858 5.552 1996 8.110 3.949 4.161 1997 11.653 5.707 5.946 1998 14.169 6.660 7.509 1999 15.880 7.560 8.320 2000 17.281 8.306 8.975 2001 16.028 7.269 8.759 2002 18.684 7.587 11.097 2003 20.297 8.097 12.200   157.836 71.094 86.742 Inmigración Da inmigración que chega a Galiza hai que estabelecer matizacións, segundo sexan retornados ou inmigrantes de outras comunidades autónomas ou nacionalidades. O IGE non ofrece este dato desagragado, pero si se poden facer cálculos aproximativos, seleccionando dos inmigrantes só aqueles procedentes do Estado español, para saber se o saldo para Galiza é positivo ou negativo. De feito, podemos imaxinar que os 21.786 inmigrantes procedentes de Suíza (Gráfica 5) con nacionalidade española, non son de Murcia ou Barcelona, que foron a Suíza e apostaron por instalarse en Galiza... Neste sentido, Manuel Domínguez, da Asociación de Emigrantes Retornados Marusía sinala “a maioría dos retornados proceden de Europa e en menor medida de América. Son, sobre todo, pensionistas, pero tamén hai persoas que emigraron na década dos 80-90 que regresan con algúns cartos aforrados como soporte mentres buscan un traballo en Galiza”. Gráfica 5. Emigracións, inmigracións e saldos migratorios. Galiza. Ano 2003   1992 1993 1994 1995 1996 1997   1998 1999 2000 2001 2002 2003 Total Total 5.898 4.916 3.924 3.997 2.983 5.028   5.479 6.099 6.667 3.967 8.435 7.631 65.024 Europa 3.978 3.612 2.864 2.677 2.082 3.094   3.331 3.454 3.442 1.751 2.758 2.799 35.842 Unión Europea 15 1.143 1.158 1.076 915 631 1.070   1.161 1.318 1.317 709 1.310 1.287 13.095 Unión Europea 25 1.143 1.158 1.076 915 633 1.070   1.161 1.320 1.319 711 1.317 1.289 13.112 Alemaña 411 458 443 357 226 380   403 486 466 237 415 390 4.672 Francia 274 310 258 219 188 288   329 335 301 176 312 333 3.323 Portugal 17 20 18 16 20 45   83 82 75 37 84 74 571 Reino Unido 290 230 236 204 135 226   206 275 310 172 333 300 2.917 Italia 8 24 12 21 14 11   26 16 19 8 26 25 210 Países Baixos 90 61 50 52 17 49   51 44 82 35 64 74 669 Suíza 2.747 2.366 1.690 1.672 1.381 1.939   2.111 2.081 2.051 986 1.356 1.406 21.786 Rusia 0 0 0 0 0 0   1 0 4 9 10 9 33 Ucrania 0 0 0 2 0 0   0 0 1 1 3 2 9 Bulgaria 0 0 0 0 0 1   0 0 0 0 4 10 15 Rumanía 0 0 0 0 0 0   0 0 8 12 10 9 39 África 1 19 17 11 17 30   27 22 24 18 43 40 269 Marrocos 0 8 7 7 5 10   9 6 13 3 3 3 74 Senegal 0 1 0 0 0 1   0 0 0 1 5 0 8 América do Norte 231 164 175 141 121 232   243 268 273 145 314 378 2.685 Estados Unidos 200 146 144 121 107 202   222 246 247 132 278 339 2.384 América Central e México 121 92 96 138 85 254   269 492 351 215 321 323 2.757 Cuba 15 24 37 50 25 41   46 93 78 45 63 67 584 México 25 21 24 53 42 159   181 311 188 117 174 161 1.456 República Dominicana 25 21 10 19 5 16   16 31 30 16 26 33 248 América do Sur 1.510 994 746 996 671 1.395   1.569 1.822 2.525 1.808 4.959 4.042 23.037 Arxentina 452 313 245 248 190 371   408 488 781 760 2.434 1.069 7.759 Brasil 176 152 107 116 85 198   239 212 221 89 254 247 2.096 Colombia 7 3 11 4 7 15   28 52 75 40 49 50 341 Uruguai 161 113 72 84 65 114   111 127 235 280 795 770 2.927 Venezuela 690 388 281 531 310 668   747 885 1.145 613 1.348 1.832 9.438 Bolivia 2 2 1 0 1 5   0 2 5 3 13 2 36 Chile 12 16 14 4 8 4   10 21 24 12 28 20 173 Ecuador 2 0 6 1 3 6   4 11 21 0 15 12 81 Paraguai 2 1 1 4 0 3   10 0 3 1 7 15 47 Perú 6 6 8 4 0 11   11 24 15 10 16 23 134 Asia 5 3 2 1 2 3   8 9 13 14 14 26 100 China 0 0 0 0 0 0   0 0 6 7 11 11 35 Oceanía 46 32 24 33 5 20   32 32 39 16 26 23 328 Diversos 6 0 0 0 0 0   0 0 0 0 0 0 6 INE. Estadística de Variaciones Residenciales. Elaboración propia a partir dos ficheiros facilitados polo INE. Os datos de inmigración din que o 60% do total dos retornados de Europa entre 1992-2003 procedía da Suíza fronte un 13% de Alemaña. Canto a América Latina, o 40,9% dos chegados (con nacionalidade española) procedía de Venezuela e un 33,68% da Arxentina. Aínda con estas matizacións os saldos son, en xeral e ao longo da década analizada, negativos para Galiza. (Gráfica 6). Gráfica 6. Emigracións, inmigracións e saldos migratorios. Galiza. Ano 2003   Emigrantes Inmigrantes Saldo migratorio Ano Ao resto do Estado Ao estran xeiro Total Do resto do Estado Do estran xeiro Total Co resto do Estado Co estran xeiro Total 1990 11.404 — 11.404 10.196 4.532 14.728 -1.208 4.532 3.324 1991 5.978 — 5.978 5.812 3.557 9.369 -166 3.557 3.391 1992 7.916 — 7.916 8.523 6.308 14.831 607 6.308 6.915 1993 8.136 — 8.136 9.246 5.155 14.401 1.110 5.155 6.265 1994 9.272 — 9.272 10.024 4.286 14.310 752 4.286 5.038 1995 10.410 — 10.410 10.011 4.354 14.365 -399 4.354 3.955 1996 8.110 — 8.110 6.434 3.204 9.638 -1.676 3.204 1.528 1997 11.653 — 11.653 9.515 5.908 15.423 -2.138 5.908 3.770 1998 14.172 — 14.172 10.595 6.850 17.445 -3.574 6.850 3.273 1999 15.881 — 15.881 10.742 8.506 19.248 -5.138 8.506 3.367 2000 17.282 — 17.282 11.628 12.547 24.175 -5.653 12.547 6.893 2001 16.028 — 16.028 11.799 11.395 23.194 -4.229 11.395 7.166 2002 18.684 4.193 22.877 15.032 18.186 33.218 -3.652 13.993 10.341 2003 20.297 2.251 22.548 16.670 17.053 33.723 -3.627 14.802 11.175 INE. Estadística de Variaciones Residenciales. Elaboración propia a partir dos ficheiros proporcionados polo INE. Segundo Mera, o que é emigración real, se se eliminan os retornados, daría para Galiza un saldo negativo. “Porén, grazas á emigración Galiza presentou un crecemento vexetativo positivo nos dous últimos anos. É dicir, por primeira vez se compensou a caída da natalidade”. Gráfica 7. Saldos migratorios segundo lugar da migración Ano Estado español Anda lucía Aragón Asturias Balea res Canarias Canta bria 1992 607 84 -42 35 -68 -167 55 1993 1.110 20 14 131 82 -358 77 1994 752 -48 1 226 -74 -784 5 1995 -399 28 -26 250 -163 -1.603 37 1996 -1.676 -179 -3 71 -161 -1.888 27 1997 -2.138 -34 19 160 -283 -2.590 7 1998 -3.574 -108 47 332 -532 -2.843 -101 1999 -5.138 -366 -16 39 -734 -3.206 -59 2000 -5.653 -407 28 206 -960 -3.490 -66 2001 -4.229 -330 -88 241 -1.014 -2.043 -10 2002 -3.652 -334 -79 152 -781 -797 -77 2003 -3.627 -506 -149 61 -340 -1.333 -34   -27.617 -2.180 -294 1.904 -5.028 -21.102 -139 Ano   Castela e León Cast. A Mancha Cataluña Estrema dura Madrid Murcia 1992   347 -30 -9 46 -131 -16 1993   209 -1 277 -51 162 -65 1994   145 54 534 22 301 -31 1995   141 0 346 25 287 -60 1996   190 -23 42 -27 212 -67 1997   285 -18 124 -45 265 -46 1998   135 -18 -162 5 -92 -94 1999   68 -9 -255 -29 -231 -143 2000   169 -66 -342 19 -327 -28 2001   305 -37 -458 -1 -245 -59 2002   -12 -77 -703 8 -264 -41 2003   20 -120 -581 -16 37 21     2.002 -345 -1.187 -44 -26 -629 Ano Estran xeiro Navarra Valencia País Vasco A Rioxa Ceuta Melilla 1992 6.047 1 -79 602 14 -4 -31 1993 5.054 6 -73 692 24 -29 -7 1994 4.254 -58 -144 633 -29 -3 2 1995 4.341 14 -117 491 -25 9 -33 1996 3.201 -10 -103 284 -12 -5 -24 1997 5.905 -6 -207 271 0 -11 -29 1998 6.847 -34 -239 238 -25 -42 -41 1999 8.505 -67 -249 221 -44 -44 -14 2000 12.546 -67 -398 136 -71 1 10 2001 11.395 -43 -529 120 -20 -15 -3 2002 13.993 -82 -632 121 -33 -2 -19 2003 14.802 -96 -584 78 -69 -14 -2   96.890 -442 -3.354 3.887 -290 -159 -191 INE. Estadística de Variaciones Residenciales. Elaboración propia a partir dos ficheiros facilitados polo INE. No saldo migratorio co exterior, para os anos anteriores ao 2002, so se inclúen as inmigracións. Repercusións A situación, para a CIG é gravísima. O secretario confederal de Migración, Manuel Mera subliña que, se ben é verdade que hai un proceso de substitución de emigrantes por inmigrantes, o que se materializa con estas cifras é o fracaso das políticas económicas e laborais do país. O que se está a producir é a substitución de man de obra galega por man de obra máis barata, incrementando así o empresariado a taxa de ganancia. Catalunya, por exemplo, é un mercado receptor, porque precisa man de obra, pero no caso galego expúlsase a uns para que entren outros.

Confederación Intersindical Galega www.galizacig.com ÚLTIMA REVISIÓN: 18/03/2005 cig.informatica