|
Actualidade / Artigo Xurxo Martínez Crespo-
Sirva este limiar para deixar ben escrito cales
eran as intencións dos galegos e galegas que, unha vez emigrados, decidían construír e desenvolver
asociacións en América e en Europa. Os nosos emigrantes tiveron aquí tamén un espírito da lei e da primacía de certos valores sobre outros. Colocaron antes, en lugar destacado, a defensa e cultura de Galiza, o noso idioma e os nosos valores que a asistencia sanitaria. Velaí os valores que non están recollidos no proxecto de lei do Estatuto dos cidadáns españois no exterior.
Entendo aos cidadáns como iguais e eloxiei o nome do proxecto de lei. Declarei ante a Comisión que tivera a oportunidade de revisar varias das comparecencias anteriores á miña, entre elas a do actual presidente do Consello Xeral da Emigración, Francisco Ruíz, quen asegurara ante esa mesma Comisión do Congreso dos Deputados que hoxe os españois “xa non teñen a obriga de emigrar e saen ao estranxeiro por outros motivos”. Mostreime totalmente en desacordo con esa falsa idea que trata de ocultar a endémica emigración que sofre Galiza coa recente chegada de retornados, que fixo do noso país a primeira receptora até 2004, e o ano pasado 2005, a segunda despois de Madrid. Lembreille á Comisión do Congreso que, entre os anos 1991 e 2003, 171.000 galegos e galegas tiveron que emigrar, por moito que se trate de disfrazar esta emigración con neoloxismos como “mobilidade laboral”. Fixen mención ao segundo centro galego máis antigo do mundo, 1901, que está precisamente dentro das nosas fronteiras estatais, en Barakaldo. Ninguén, no século XIX, describiría os milleiros de traballadores galegos e galegas de Euskal Herria como outra cousa que non fose emigrantes. Considero que no Preámbulo do Estatuto debe figurar un recoñecemento expreso á obra de todos estes homes e mulleres que, analfabetos, desherdados, desnutridos e abandonados por un Estado que nunca lles deu nada e lles negou todo, souberon na emigración construír escolas para reeducar, sanatorios para se curar e panteóns nos cales enterrar os seus mortos. Todos estes emigrantes anónimos viven nestes centros diseminados pola xeografía de América e Europa, que hoxe o Estado español trata de aproveitar para dar asistencia aos seus descendentes e aos poucos sobreviventes que acertadamente o Estatuto considera parte dun “éxodo”.
Considero que moita da problemática do retorno e da emigración non se amaña coa creación de novos organismos, coma a Oficina do Retorno, senón coa dotación de persoal e medidas axeitadas ás novas realidades. A dotación de máis persoal nos consulados en Latinoamérica, de máis persoal no Rexistro Central en Madrid, a sinatura de convenios de recoñecemento de sentenzas e outras medidas revertería na mellora da calidade de vida do retornado e da retornada. Non quero comezar coa ladaíña da nacionalidade para os netos, moi xustificada sen embargo, ou a asistencia sanitaria no exterior, a igualación das pensións ou a eliminación de impedimentos temporais para o cobro de pensións non contributivas; sei, dentro dun discurso centralista e homoxeneizador que parece que esa é a única necesidade da emigración, por iso quixen comezar co Estatuto da Irmandade Galega de Venezuela de 1960; cando non se pedía nada ao Estado e as necesidades eran máis grandes e urxentes ca hoxe, prevaleceu o amor a valores superiores como son a identidade e a cultura.
Coido, con urxencia, que cómpre a inclusión no articulado do capítulo III, artigos 22 ao 24, do Estatuto dos cidadáns españois no exterior, de normas que recoñezan a multiculturalidade do Estado español, así como a súa multinacionalidade na emigración. Os símbolos de identidade de Galiza proveñen, todos, da emigración. Dende o himno á bandeira, pasando pola Real Academia Galega até os monumentos, as editoriais e tantas outras cousas. As institucións galegas en América, en cuxos estatutos está estipulado que a súa razón de ser é Galiza, a súa cultura e a súa identidade, en ningún momento nomean a cultura ou a identidade española, como se fai no Estatuto dos cidadáns españois no exterior. Non podemos agora, debido as difíciles circunstancias das sociedades galegas no Río da Prata ou doutros lugares de América, borrar esa finalidade e esa razón de ser das sociedades galegas para substituíla por outra identidade cultural como a española, que nega á orixinaria intención dos emigrantes fundadores. Non se trata de negar a pertenza a un Estado como o español, senón, nun primeiro lugar, de non traizoar o espírito da norma dos fundadores destas sociedades das que quere facer uso o Estado español e de pertencer a un Estado que cultiva e fomenta as identidades nacionais e idiomáticas como partes dun todo enriquecedor.
Un reflexo desa desastrosa imaxe “cultural” española é a da institución pública Televisión Española Internacional nas súas emisións para América. Nelas, unha cultura totalmente cañí, estrafalaria, de mal gusto e totalmente en español, trata de nos facer crer que esa é a única cultura do Estado e que os galegos e galegas que emigraron a América, por non dicir a outras partes, son membros desa mesma cultura. Volvendo ao Estatuto das Sociedades de emigrantes galegos e galegas en América, vemos que eles e elas non pertencen á cultura que o Estado trata de difundir como propia dos habitantes destes Estados. Por que entenderon os nosos emigrantes a diferenza cultural a comezos do século XX e o noso Estado non a entende a comezos do XXI?
O proxecto de lei do Estatuto dos cidadáns españois no exterior debe equiparar en valor o emigrante e o exiliado, debe entender que ambos, un por causas económicas e o outro por causas políticas, eran involuntariamente separados do seu medio. Non hai desterrados de primeira e segunda categoría. Por último, seguindo a proposta de moitos vidos de Latinoamerica e de Suíza, o Estatuto dos cidadáns españois no exterior debe facer un recoñecemento expreso a todos aqueles emigrantes e descendentes de emigrantes que foron torturados, asasinados e desaparecidos en democracias nominais, como a venezolana de 1958 a 1999, ou ditaduras como a uruguaia e a arxentina, as súas mortes, desaparicións e torturas nunca deben ser esquecidas. |
|||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||
|
ÚLTIMA REVISIÓN: 13/04/2006 |
|||||||||||||||||||||||
|
