|
Actualidade / Entrevista Paula Castro-
Rafa Díez Usabiaga: LAB fai un balance positivo dos resultados acadados no período concentrado de eleccións sindicais porque somos a organización sindical que máis medrou nesta etapa. Neste intre LAB ten 4.330 delegados, estamos nun 16-17% e somos unha organización en alza, tanto pola nosa evolución en termos cuantitativos como pola nosa actividade e protagonismo na intervención sindical e socioeconómica. A nivel de afiliación superamos a cifra de 42.000 afiliados/as e mantemos un nivel de crecemento continuo. As variábeis cuantitativas son positivas e temos potencialidade para seguir crecendo, máis se temos en conta que esta evolución se dá nunhas condicións moi diferenciadas en relación ao resto de organizacións sindicais, ao non dispor LAB, por decisión política, de patrimonio sindical e infraestruturas, o que evidentemente nos condiciona tamén as posibilidades de crecemento. Paula Castro: A que atribúe LAB este medre? Rafa Díez Usabiaga: Somos unha organización sindical que se sitúa, en termos sociopolíticos, no que se coñece como espazo da esquerda abertzale e mantivemos sempre un importante protagonismo nas reivindicacións estruturais do país, na busca de solucións políticas, do cambio político e da paz. Pero somos tamén unha organización sindical con intervención cotiá na negociación colectiva, na loita por un modelo social e económico alternativo, co que adquire niveis de referencia e de personalidade que van posibilitando abrirnos e estender a nosa presenza ás novas xeracións, mulleres, xente nova, que se están a converter nunha grande canteira do desenvolvemento do proxecto sindical. Polo tanto, é a nosa intervención e a nosa posición en termos sociopolíticos e sindicais a garantía do crecemento da organización.
Rafa Díez Usabiaga: Neste intre estamos nunha fase que chamaría de estancamento, con niveis de colaboración moi concretos en temas parciais, como política sanitaria e negociación colectiva no sector de sanidade ou da administración pública. Tamén hai niveis de colaboración en canto a formación continua. Pero é unha realidade obxectiva que as organizacións sindicais abertzales non estamos en condicións de propor un nivel de colaboración que poida ser efectivo tanto en termos políticos como sindicais. Cremos que esta fase de estancamento se debe superar, que os graos de colaboración de ELA e LAB non se poden estabelecer a curto prazo, en termos moi de campaña, senón que teñen que ter maiores alicerces, raíces. O noso obxectivo é que ambos os sindicatos sexamos capaces de facer unha diagnose da situación e pór esteos sólidos para sentarmos unhas bases de colaboración de perfil estratéxico. Temos que ter como referencia a necesidade dunha acumulación de forzas que permita á clase traballadora, aos traballadores e traballadoras en Euskal Herria ser tamén protagonistas e suxeitos activos dun cambio político e social. Canto a CCOO e UGT, desenvolven a nivel de estado un sindicalismo de acompañamento e xa estamos vendo o que acontece nos últimos tempos: reforma laboral, reforma de pensións, negociación colectiva... Iso tradúcese nun modelo sindical que logo en Euskadi choca coas posicións que mantemos tanto ELA como LAB. Paula Castro: O sindicalismo abertzale non limita o seu papel ao estrito ámbito da empresa. Como avalía a súa influencia a nivel político? Rafa Díez Usabiaga: LAB, ELA e CIG temos unha concepción sociopolítica do sindicalismo. Estamos diariamente nas empresas, na loita de clases, nesa batalla capital-traballo, nesa loita pola mellora das condicións dos traballadores e traballadoras, pero sabemos tamén que a loita por un cambio social hai que abordala como suxeito, como axente social, por cambios políticos e por dereitos democráticos. Dicía que o sindicalismo abertzale está pasando por unha situación de estancamento pero nós cremos que ten unha enorme potencialidade, non só sindicalmente falando. Tivemos etapas nas que a colaboración sindical fixo dunha outra maneira sacudir o taboleiro político. Etapas de colaboración que fixeron efecto cuña na esquerda abertzale, no PNV, na comunidade abertzale en xeral. De aí viu Lizarra-Garazi, de aí viñeron elementos de cuestionamento do ámbito autonómico vixente, etc. Nesta encrucillada entre dous ciclos políticos na que vivimos e facendo o discurso que facemos, tanto ELA como LAB, de que hai un ciclo esgotado, temos que ser capaces de ter protagonismo social para evitar que todo quede secuestrado no taboleiro político institucional. Nos próximos meses, nos próximos anos, temos que determinar un nivel de colaboración, de perfil estratéxico con bases sólidas que teña efectos na loita pola paz, na loita por outro escenario político e na loita tamén por outro modelo social.
Rafa Díez Usabiaga: Primeiro temos que situar o contexto estrutural. Do meu punto de vista houbo un ciclo constitucional, estatutario, de transición, no que se refire ao encaixe no modelo territorial do Estado e o papel das nacións históricas, que se pode seguir xestionando, como ocorre agora, pero que está esgotado, rematado. Iso sitúanos nunha conxuntura política de tránsito entre un ciclo vello e un ciclo novo que non termina de definirse e consolidarse. Nese contexto, prodúcese a entrada ao goberno do PSOE. Con Zapatero ábrese a expectativa de que nesa reflexión sobre como remodelar o modelo territorial interno, poida encaixar unha solución definitiva ao conflito e entrar nun escenario de paz, por unha banda, pero tamén de recoñecemento nacional, do estado plurinacional. Vanse xerando condicións para ver se realmente o PSOE de Zapatero ten oferta para abordar non só a resolución do conflito vasco, senón tamén para que se produza ese tránsito cara un ciclo político novo. De aí vanse desenvolvendo niveis de relación política entre a esquerda abertzale e o PSOE e tamén co PNV. Tamén se producen, seica, niveis de contacto e conversas con ETA e vaise tecendo a posibilidade de pór en marcha un proceso de diálogo e de negociación política. Toda esa fase preliminar vai xerando expectativas e vanse xerando tamén niveis de compromiso posíbel para a apertura dese diálogo e negociación. Así chegamos ao que foi o cesamento do fogo e a apertura dun escenario que debería permitir construír o diálogo, a negociación e o acordo político. Porén, o PSOE entra aos labores de goberno en debilidade e moi mediatizado pola presión do PP, da teoría da conspiración, etc... Tiña marxes de manobra escasos pero, evidentemente, había que xerar unha oportunidade para que se puidese vertebrar unha negociación con dous ciclos: a fin da negación das nacións, a fin da negación do dereito a decidir, pero tamén a fin do ciclo da confrontación e da violencia. A miña sensación, vendo a evolución dos acontecementos, é que o PSOE, máis alá dos talantes e das vontades non tiña nin ten, en termos políticos, nin un modelo para resolver o conflito vasco, nin unha alternativa ao modelo de estado. É dicir, entran a un proceso de diálogo-negociación sen unha proposta, sen un esquema de resolución e sen poder garantir os resortes do estado, elementos determinantes para poder construír un escenario diferente. Se desaparece o papel de ETA o lóxico é que a esquerda abertzale, como interlocutor político, teña as mínimas garantías para poder ser e actuar en política con normalidade. Porén, o PSOE, na vez de crear esas garantías fai seguidismo da estratexia do PP, coa Lei de Partidos e todos os sucedáneos do pacto antiterrorista e aínda existindo a tregua de ETA, a Audiencia Nacional e a Lei de Partidos segue creando unhas condicións de afogo á posición política da esquerda abertzale. Polo tanto, tampouco no que son elementos de distensión recíproca o PSOE xera os cambios de políticas que faciliten poder construír outro escenario. Polo tanto, por unha banda non ten proxecto propio, non ten deseño de resolución, por outra banda segue xestionando as terapias anteriores e ademais funciona en relación ao conflito vasco en base ao desenvolvemento da opinión pública, en base ás enquisas, en base aos ritmos que lle xeran determinado tipo de sectores mediáticos. Por iso, máis alá das vontades teóricas, máis alá de que mesmo é posíbel que a esquerda abertzale puidera ter cometido erros en todo o que foi este proceso, eu coido que o elemento obxectivo desta experiencia, desta oportunidade perdida é que o PSOE ou Zapatero non tivo deseño nin modelo de resolución e estiveron tremendamente condicionados por un contexto político no que estamos vendo nos últimos tempos que a cuestión fundamental é como gañar as eleccións, con independencia de que para gañalas, ao final, sexas un clon do PP. Se vemos como compiten na carreira electoral semella que se trata de demostrar quen defende mellor a Constitución, España, quen fai máis ilegalizacións, quen detén máis. É un esquema tan mimético que demostra que o PSOE quixo facer o cambio sen o cambio. Así que nesta primeira lexislatura, por causas de diferente natureza o PSOE non puido abordar nin o tema vasco, nin tampouco o tema catalán está pechado, nin, en boa maneira, a remodelación do modelo de estado. Paula Castro: Sendo unha negociación de goberno e non de estado, que validez podían ter os acordos aos que se puidera ter chegado nesas circunstancias? Rafa Díez Usabiaga: Unha das cuestións claves era precisamente ver se o PSOE, desde o goberno, era quen de implicar ao estado nun proceso de resolución definitiva. As dúbidas existían, o que non era de recibo, por parte da esquerda abertzale, era estar esperando á súa resolución para non entrar a desenvolver a oportunidade de encarreirar o conflito vía diálogo e negociación. Vimos, por como foi o 11-M e o 14-M , por como entra o PSOE, desde a teoría da conspiración, e pola instrumentalización que fixo o PP do conflito vasco, que as marxes de posición política do PSOE foron moi estreitas. Estivo permanentemente bailando ao son de músicas exteriores e non tivo nin posibilitou a implicación do estado nun tema desta natureza. No caso irlandés, ou outros de similar dimensión ou características, é o do estado, son os estamentos do estado os que asumen tamén entrar nun proceso desta natureza. No caso de Inglaterra, tanto a dereita de John Major como o laborismo de Tony Blair, son os que soportan todo ese proceso de diálogo e negociación. No noso caso, na vez de funcionar en clave de estado o tema vasco converteuse no instrumento de desgaste recíproco. Iso víase coa Lei de Partidos, coa política penitenciaria, coas decisións da Audiencia Nacional, con todo o boicoteo que desenvolvían os sectores do PP na xustiza... Por iso dicía que a resolución do conflito vasco ten que ser parte dun cambio político no que o modelo de estado en relación coa nacións históricas estea no centro de debate e do compromiso de todos os axentes. Se o estado, o PP e o PSOE non teñen esa oferta, permanentemente o problema territorial, non só o vasco, vaise converter sempre no xoguete político sobre o que se desenvolven as estratexias de desgaste, e iso é algo que vai ir lastrando a situación. Paula Castro: Había unhas demandas de partida pechadas para encetar a negociación? Rafa Díez Usabiaga: Temos que pór, todos, unhas regras de xogo común. Nós aceptamos saír de onde estamos, do marco institucional actual, pero todos, o PSOE, o PSN, o PNV, temos que aceptar que o futuro, a construción democrática do país ten que depender única e exclusivamente da vontade expresa da cidadanía das dúas comunidades tanto nas súas relacións internas -a posibilidade de que haxa unha comunidade dos catro herrialdes se o deciden tanto os navarros e navarras como a comunidade autónoma vasca- como nas externas. Ás veces aquí créanse estereotipos afirmando que a esquerda abertzale parte dun escenario de soberanías plenas, de independencia, pero o punto de partida, o punto de converxencia entre todas as culturas políticas, estaría nun acordo transversal no que, partindo da situación actual, o futuro será o que se decida libre e democraticamente. Estas regras de xogo teñen que determinarse nun acordo político e iso é o que nós entendemos que é a base e iso é o que estaba enriba da mesa nos últimos anos e é o que segue a estar enriba da mesa. Pensamos que é perfectamente posíbel, desenvolvíbel e que sería unha terapia para un escenario de paz e de democracia definitiva, e pasará o 9 de marzo e estará enriba da mesa, e no debate político de despois do 9 de marzo volverá a estar enriba da mesa. Todos os proxectos deben ser posíbeis democraticamente. Paula Castro: Cal foi o papel que xogou o PNV? Rafa Díez Usabiaga: No PNV existiron e existen dúas grandes sensibilidades internas que en tempos do señor Arzallus cohabitaban con certa homoxeneidade. Neste tránsito entre un ciclo político vello e outro novo, o PNV, ou polo menos sectores importantes do PNV tiveron unha máxima que os lastrou: nós estamos por unha solución ao conflito, por un novo estatus político, pero o que fundamentalmente estamos é por seguir gobernando en Gasteiz, seguir xestionando os intereses económicos, seguir tendo un nivel de poder institucional. O PNV, que vén de Lizarra-Garazi e vai até o Plan Ibarretxe, cando se chega ao proceso negociador, que era unha oportunidade obxectiva, con todo o que se estaba a xestar, co diálogo multilateral discreto, co que logo é o alto ao fogo, comeza a ter medo á nova situación, a ver o seu lado complicado. Fundamentalmente un sector do PNV que podía entender que ese cambio, que ese escenario novo de solución podía xerar tamén modificacións substanciais no taboleiro político institucional e unha evolución político-electoral da esquerda abertzale que tamén condicionase o seu estatus de xestión e os intereses que desa xestión institucional se manteñen. Imaz, aos poucos días do alto ao fogo declarado por ETA, fixo unha reflexión que logo caracterizou a actitude do partido en todo o proceso negociador: “Seremos leais e sen contrapartidas”. Pero estaba falando cara ao PSOE, non estaba falando cara ao seu propio pobo, cara a unha exixencia maioritaria de, non só fin de conflito, senón tamén de recoñecemento nacional. Por iso, en lugar de xerar o necesario impulso ao proceso de negociación e tirar do PSOE, pretende ver se hai a posibilidade de xerar elementos de acordo que lle garantan, no futuro, compromisos institucionais para os seus intereses económicos como é, neste caso, o famoso tema do Y vasco, ou o famoso tema do TAV. Estamos a falar de 9.000 millóns de euros que van ao mercado, a construtoras e empresas para as que o interese é enorme. O PNV xogou nesta fase, por unha banda, cunha imaxe que provén de Lizarra-Garazi, do plan Ibarretxe pero, pola outra, vai estabelecendo a súa propia dinámica de achegamento ao PSOE cousa que lle permitiu ao PSOE ten un gran colchón na posición deste partido. Pero iso tamén lle xerou desgaste, como se viu nas eleccións municipais. Por iso tivo que crear ese recambio do liderado de Imaz e recuperar o capital de Ibarretxe, que estaba totalmente descapitalizado, fóra de xogo, para reforzar a posición política polo escenario creado tras un desgaste electoral e tras da propia ruptura do proceso negociador. Paula Castro: E a comunidade internacional, que papel xogou? Rafa Díez Usabiaga: A comunidade internacional participou desde o primeiro momento con nomes de alto prestixio político e mesmo fixo unha proposta de síntese -que tamén foi rexeitada polo PSOE-, cando a situación xa estaba en crise, porque o partido socialista era incapaz de xerar garantías e chegar a compromisos de mínimos para logo abordar un acordo político integral e que a esquerda abertzale puidera ter unha actividade normalizada. Nese intre, o PSOE xa estaba mirando máis ás eleccións de marzo que ao propio proceso negociador e chega á conclusión de que a paz, en termos de desenvolvemento do proceso de negociación política e con compromisos, lle saía máis cara para os seus intereses político-electorais. Coa ruptura pode competir con máis tranquilidade, con máis facilidade co PP, evitando que ese flanco puidera ser utilizado no terreo electoral. Paula Castro: Neste último período prodúcese a detención de membros da Mesa Nacional, a sentenza do proceso 18/98, apúranse os trámites para ilegalizar ANV e PCTV... Como se aborda esta situación desde a esquerda abertzale? Rafa Díez Usabiaga: Con todo o que está a ocorrer constátase que o conflito vasco, o problema nacional interno, converteuse en elemento central onde dirimen a súa competencia política o PP e o PSOE e retrata a intolerancia e o carácter antidemocrático do nacionalismo español. Atopámonos nunha realidade na que primeiro se fai a estratexia política e logo trasládase á xustiza. É a antítese do que é un estado de dereito, da separación de poderes... O que si é palpábel é que tras da represión, tras da vulneración de dereitos civís e políticos, está, por unha banda, a estratexia de frear o que para nós é inevitábel: o cambio político vén a Euskal Herria e o cambio político ten que darse tamén no modelo de estado. Iso o PP e o PSOE sábeno. O PP puxo en marcha, para frealo, a teoría do patriotismo constitucional, e levantou un gran muro coa lei antiterrorista e con todas as políticas de ilegalizacións. O PSOE, cun talante un pouquiño máis aberto, o que fixo foi baixar o nivel do muro, pero seguiu coa estratexia de frear o cambio político que se ten que dar en relación ao modelo territorial. Por outra banda, a represión e a vulneración de dereitos tamén pretende entorpecer a acción política da esquerda abertzale, para frear o cambio político, para condicionalo e é evidente que iso crea situacións de maior tensión, de maior confrontación, de máis néboa política en canto a que é o que pasa, o que pode pasar. Porén, demostrouse en moitas ocasións que o conflito non ten resolución neses parámetros, non hai alternativa ao acordo. Poderase parar, frear, condicionar pero o conflito de fondo non ten esquema de resolución neses parámetros porque xa o dixemos en máis dunha ocasión, o Estado español non ten un problema coa esquerda abertzale, o Estado español ten un problema co pobo vasco e en termos de dereitos, tamén co pobo galego e co catalán. En todo caso, estamos convencidos de que o cambio político en Euskal Herria é inevitábel, de que o carácter e os contidos dese cambio son os elementos centrais de calquera proceso de negociación e solución definitiva ao conflito e de que a esquerda abertzale foi e será un elemento determinante. Paula Castro: Que expectativas hai de reabrir o diálogo? Rafa Díez Usabiaga: Haberá que ver se o PSOE, nunha segunda lexislatura, é quen de rachar co xugo que lle ten posto o PP e situar terapias doutro nivel e doutra natureza porque nestes tres, catro anos, amosou un grao de especulación importante coa esperanza que aniñaba na sociedade vasca de que era o momento clave para superar unha etapa. Non foi así pero temos que seguir traballando para que o sexa. |
|||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
|
ÚLTIMA REVISIÓN: 30/01/2008 |
|||||||||||||||||
|
