Actualidade / Opinión Santiago, 1 de febreiro de 2008 DESDE O VENTRE DA BALEA A soidade de Marie Smith Jones, a derradeira falante de ‘eyak’   Rafa Villar- CIG-Normalización Lingüística Nos actuais xestores da Xunta, e nomeadamente no partido que ten a atribución de pilotar a política lingüística da institución, o PSOE, non se percibe nin a capacidade nin a intención de formular novas claves para a normalización da nosa lingua, nun contexto no que o conflito permanece e a hostilidade de determinados sectores contra o galego non parece decaer.   A morte de Marie Smith Jones e da lingua ‘eyak’, lingua que, así e todo, permanece nas vitrinas dunha universidade na propia Alasca, revela un fenómeno se cadra non demasiado coñecido ou sobre o que non se reflexiona demasiado: a perda de linguas que se está a producir a escala planetaria.   Entre as novas que a prensa debulla torpemente cada día, unha aloxada nas seccións de ‘Sociedade’ chamaba a atención a semana pasada, polo que tiña, en aparencia, de curiosa: o pasamento dunha anciá chamada Marie Smith Jones na rexión de Cordova, en Alasca. Ela era a derradeira falante viva dun idioma, o ‘eyak’, que hoxe por hoxe xa non ten quen o fale. Nin sequera os sete fillos aínda vivos da octoxenaria, que por razóns de utilidade e conveniencia aprenderon só o inglés e renunciaron, consciente ou inconscientemente, ao legado dos seus devanceiros, a lingua ‘eyak’. A morte de Marie Smith Jones e da lingua ‘eyak’, lingua que, así e todo, permanece nas vitrinas dunha universidade na propia Alasca, revela un fenómeno se cadra non demasiado coñecido ou sobre o que non se reflexiona demasiado: a perda de linguas que se está a producir a escala planetaria. O babel lingüístico que coñeceu a humanidade e que entrañaba as diversas e complementarias visións do mundo parece que inexorabelmente vai minguando, en favor dunha maior uniformización a nivel lingüístico. Aínda así, os estudosos falan da existencia, nestes comezos de século XXI, dunhas 6.000 linguas vivas, malia que se calcula que a metade destas xa non existirán no remate do século. O actual modelo globalizador e neoliberal favorece, sen lugar a dúbidas, este xenocidio lingüístico tan empobrecedor para a humanidade. O galego está lonxe, polo seu coñecemento e uso na comunidade lingüística en que se desenvolve, de ser un idioma condenado á extinción, o que non quita que sexa unha lingua que soporta un risco importante no que respecta á súa vitalidade. De feito, a UNESCO no seu ‘Atlas de linguas en perigo de desaparición’ sinala que o galego é unha das linguas de Europa ameazada, por mor da súa perda de falantes habituais. E é que a nosa lingua, que nas últimas décadas vén observando avanzos de tipo cualitativo en canto á súa extensión e usos, si vén rexistrando un descenso cuantitativo, en paralelo a procesos como a paulatina despoboación do rural galego.   O babel lingüístico que coñeceu a humanidade e que entrañaba as diversas e complementarias visións do mundo parece que inexorabelmente vai minguando, en favor dunha maior uniformización a nivel lingüístico.   Ante isto, é notorio o fracaso dunha política lingüística pública que sobre todo nos anos do ‘fraguismo’ tiña como norte ideolóxico o chamado “bilingüismo harmónico” e que negaba, contra toda lóxica, a existencia dun conflito lingüístico no noso país. Conflito que era e é expresión do proceso de substitución lingüística da lingua propia de Galiza, o galego, polo español. Desgrazadamente, nos actuais xestores da Xunta, e nomeadamente no partido que ten a atribución de pilotar a política lingüística da institución, o PSOE, non se percibe nin a capacidade nin a intención de formular novas claves para a normalización da nosa lingua, nun contexto no que o conflito permanece e a hostilidade de determinados sectores contra o galego non parece decaer. Perservar en políticas lingüísticas erráticas e dubitativas vai contribuír, sen dúbida, a debilitar a vitalidade da nosa lingua e a coutar a recuperación dos seus usos sociais, como lingua normal da sociedade galega do século XXI. É importante que haxa unha reflexión fonda sobre esta cuestión nos sectores e nas organizacións que sabemos que o noso futuro como pobo e como nación ten que se escribir na lingua de noso, na que nos foi dada polos nosos devanceiros e que deberemos deixar en herdo ás vindeiras xeracións. Así, ningunha Marie Smith Jones terá que habitar entre nós, cargando coa soidade de ser a derradeira en falar a súa lingua nosa. Por certo, o seu nome en lingua ‘eyak’ era Udach' Kuqax*a'a'ch, que quere dicir algo así como “Un son que chama a xente de lonxe”. Santiago de Compostela, 1 de febreiro de 2008.

Rafa Villar, escritor e responsábel do Departamento de Normalización Lingüística da CIG. (Máis artigos...)

Confederación Intersindical Galega www.galizacig.com ÚLTIMA REVISIÓN: 01/02/2008 cig.informatica

web-espello en www.galizacig.org e www.galizacig.net (mirrors) Para estar ao día da actualidade sindical en Galiza, subscríbete á lista de correo da CIG e recibe puntual notificación das novas informacións, artigos, documentos, publicacións, convenios colectivos... que ofrece a CIG na sua páxina web galizacig.com. Apúntate en: http://www.elistas.net/lista/galizacig/alta