Cando se inicia a súa militancia política e sindical?
Sempre fun de esquerdas e comecei a militar no Partido Comunista Francés. No ano 92 creamos unha célula de empresa na construción onde tiñamos 300 afiliados/as. Fun escollido secretario da célula polo partido, labor que desenvolvín até que o PCF comezou a perder implantación social.
Que marca o inicio deste declive?
Ao meu entender prodúcese tras a chegada de Robert Hue á secretaría nacional, que abandona o contexto propio do partido e ábrelle as portas a comunistas asimilados, o que provoca que os verdadeiros militantes perdan confianza na organización. Obviamente, tamén afectou moito o derrubamento do bloque comunista do leste.
Cal é situación actual do partido?
Nas últimas eleccións cantonais volveu recuperar espazo electoral, pasando do 3% dos votos que chegou a ter ao 7% actual. Pero aínda estamos moi lonxe do 25% de hai 30 anos. A delicada situación política e económica que atravesa Francia está a provocar un incremento dos apoios e permítelle recuperar moitos militantes que tiña perdido.
Que papel xogou o PCF nas mobilizacións contra os recortes sociais do Goberno francés?
O PCF sempre estivo á fronte das protestas contra as reformas laborais que supoñían unha clara perda de dereitos, nomeadamente o atraso da idade de xubilación. Tamén incidiu na denuncia dos verdadeiros culpábeis da crise e reclamou que os seus responsábeis tiñan que pagar as consecuencias, non a clase traballadora, que foi unha vítima.
E no caso da CGT?
O noso sindicato foi o primeiro que se levantou contra a crise porque tivo moi claro dende o principio que a súa orixe tivo lugar no sistema financeiro por culpa do gran capital. A nosa reivindicación partía da base de que non podía ser a maioría social a que pagase os pratos rotos. A CGT e o PCF foros os primeiros en chamar á mobilización, a convocar folgas e manifestacións, contra os grandes capitalistas para defender o futuro de Francia e o doutros países en perigo como Irlanda ou Greza. A resposta francesa foi un exemplo en toda Europa. Francia, e sobre todo a CGT, foi sempre o escaparate do sindicalismo mundial. Fomos unha das primeiras organizacións en combater todas as inxustizas e iniciar a guerra contra o capitalismo. Cando nos decatamos de que esta crise fora produto do capital pensamos que non podiamos quedar coas mans nos petos e comezamos a organizar unha resposta para que os distintos pobos do mundo se concienciaran de que esta é unha loita que toda a clase obreira ten que levar adiante. Trátase dunha batalla dobre: por unha parte contra as reformas internas que aplica cada un dos países e pola outra contra os distintos organismos internacionais, como o FMI, Banco Central Europeo...
Como foi o impacto da crise e de que xeito definiría a situación económica e política do país?
A crise afectou case por igual a todos os sectores, aínda que se notou menos que no Estado español. Na actualidade temos 2.700.000 desempregados/as oficiais, aínda que a realidade é que son máis do dobre, xa que o Goberno francés maquilla as cifras con cursos de formación e reciclaxe profesional. Se a isto lle sumamos as persoas en situación de precariedade ou os que están a piques de rematar os subsidios o número achégase aos oito millóns de persoas.
A nivel político o que estamos a vivir é unha auténtica catástrofe. Estamos gobernados por un pequeno Napoleón, por un guerreiro que nos levou a estar en guerra contra tres países: Afganistán, Libia e Iraq. É un fascista que non dubidou en lanzar mensaxes ao electorado de extrema dereita, que agora síntese defraudado e utilizado e volveu apoiar ao Fronte Nacional de Le Pen e a súa filla.
A economía tampouco está mellor porque a pesar de ser a cuarta potencia mundial hai moita miseria. A ver que sucede nas eleccións presidenciais de 2012, aínda que a esquerda que pode ter opcións non é unha esquerda real, e menos se o Partido Socialista presenta o candidato que pretende, que é o director xeral do Fondo monetario Internacional. Son sei que políticas de esquerdas podería aplicar cando está ao servizo do capital e mata de fame á metade do planeta.
Cales foron as reformas máis negativas que impuxo o Goberno de Sarkozy?
A ampliación da idade de xubilación. Até 1993 en Francia había que traballar 37,5 anos para ter a xubilación completa e podías xubilarte entre os 60 e os 65 anos. A partir dese ano o goberno conservador amplía a 40 anos e de 2008 a 2012 a 41 anos. O que significa que dende o 93 até agora temos que traballar catro anos e medio máis e a idade de xubilación pasou de 60 a 62 anos e de 65 a 67 para as persoas que non completaron a vida laboral. Isto é especialmente grave en sectores como o da construción, onde a esixencia física é moi alta. Estivemos dous anos organizando mobilización e ao final non conseguimos cambiar nada, pero demostróuselle ao Goberno francés que aínda hai forza no país para saír á rúa.
Cre que ao tratarse dunha crise global son necesarias respostas globais?
A CES conseguiu organizar manifestacións europeas, que chegaron a Bruxelas. Pero creo que non tivemos capacidade para frear as reformas porque faltou contundencia. As mobilizacións non foron masivas e non se seguiu o exemplo de Grecia, onde se rebelou a xente nova, os estudantes, porque chegaron a unha situación crítica. Todos seguimos o que sucedía alí pero a dinámica non se trasladou a outros países, o que tivese axudado a cambiar a situación actual.
Como ve o futuro das loitas proletarias?
A clase traballadora quedou moi afectada despois destas loitas porque supuxeron un esforzo moi grande que logo non se viu recompensado. Tivemos dúas negociacións: unha a da reforma da Seguridade Social e outra a da xubilación complementaria, que é privada. Nesta segunda fase xa non houbo manifestacións porque os sindicatos atopámonos que era moi difícil mobilizar á xente despois do sucedido coa primeira reforma, que non fomos quen de cambiar. Perdéronse moitas enerxías e moitos cartos. Atopámonos nunha etapa de descenso na afiliación porque a perda de dereitos frustra os traballadores/as. Xa non estamos ao ataque, senón nunha situación á defensiva orientada a manter os dereitos adquiridos en lugar de reivindicar novas prestacións. Penso que é algo común en toda Europa.
Non sei se as organización sindicais poderán parar o que está a suceder. Deberían ser os partidos políticos de esquerdas, as políticas de esquerdas, os que teñen que parar esta perda de dereitos. Tiña que haber unha revolta total, pero é impensábel mentres a xente teña o básico para vivir. A maioría ten medo a levantarse porque non quere perder o seu posto de traballo. No caso de Galiza a CIG foi a única central sindical que tivo o valor de opoñerse, mentres os sindicatos estatais negociaron e firmaron a xubilación aos 67 anos.
Que nivel de afiliación sindical hai en Francia?
A afiliación sindical no Estado francés non chega ao 8%, sumando o sector público e o privado, o que a sitúa nunha das porcentaxes máis baixas de Europa. A esta situación chegouse porque a clase obreira deixouse ir e foi perdendo dereitos que conquistara con moito esforzo. Hai que ter claro que un sindicato é unha organización de homes e mulleres que traballan e non poden baixar os brazos, teñen que estar en loita constante. Pero o desemprego e a precariedade fixeron que se deixasen ir e perderan capacidade de mobilización, o que supuxo aínda unha maior perda de dereitos.
Produciuse tamén unha campaña de desprestixio contra os sindicatos como a que protagonizou a ultradereita española despois da folga xeral do 29 de setembro?
Si, pero non é nada novo. A patronal sempre incide en cuestións como a dos liberados/as, dicindo que os seus compañeiros/as teñen que traballar para eles e cousas polo estilo. Con isto pretender enfrontar e desmobilizar á clase obreira. Hoxe en día fano máis entre os franceses autóctonos e os emigrantes. Dividen para crear diferenzas e ter unha reserva de man de obra barata.
Cre que as centrais sindicais están a facer o esforzo necesario para comunicar o seu labor?
Si que se fai, pero moitas veces os traballadores/as móvense por intereses persoais. Aqueles que non están politizados teñen moita dificultade para entender e participar nas loitas sindicais porque se deixan enganar polos medios de comunicación, que están ao servizo do capital e do Goberno, que non deixa de ser o voceiro da patronal.
Cales son as principais reivindicacións sindicais no sector da construción na actualidade?
Até hoxe eran as xubilacións, como noutro tempo foi o horario de traballo. Sarkozy aumentou a idade da xubilación e pretende volver a cando se traballaban 40 horas semanais en lugar das 35 actuais. Temos que estar moi vixilantes porque se non se regula o horario semanal é moi difícil controlar o mensual e as horas complementarias. Sería volver a traballar de sol a sol. Na actualidade trabállase un total de 151,67 horas mensuais. A partir de aí podes traballar as horas que queiras, pero teñen que pagarchas: das 36 ás 39 un 25% máis; das 39 ás 43 un 50%; e das 43 ás 48 un 200% máis. O que eliminaron foi o cuarto de hora do bocadillo pola mañá e os 10 minutos para lavar as mans ao remate da xornada. É moi difícil avanzar en dereitos porque a represión sindical é constante, pero os obreiros dánse conta que nas empresas onde estamos organizados hai mellores condicións laborais.