Portada
Temas
Confederal
Sectores
Entrevistas
Opinion
Multimedia
Contacta
2/9/2010
Chuza Menéame del.icio.us
compartir
Motivos para a folga xeral

É importante que se entenda e se coñeza que estivo ocorrendo na Unión Europea durante estes últimos anos (e non me refiro só ao que pasou desde o inicio da crise en 2007). A participación das rendas do traballo como porcentaxe da renda nacional na media dos países da UE-15 foi descendendo desde principios do establecemento da Unión até hoxe, baixando do 69% ao 56%. Este descenso foi moito máis acentuado na zona euro, e aínda maior en España. Iso foi acompañado dun aumento do desemprego na media da UE-15 (interrompido provisionalmente en España pola burbulla inmobiliaria ata que estalou) e dunha deterioración das condicións de traballo.

A porcentaxe de traballadores que declara traballar en condicións estresantes na media da UE-15 pasou do 32% da poboación empregada a un 54% en 2008. En España foi até maior. Unha consecuencia diso é que as enfermidades laborais por estrés aumentaron.

Por se isto non fose suficiente, a protección social foise deteriorando. A taxa de crecemento do gasto público social (que cobre os gastos públicos nas transferencias e servizos do Estado do benestar) foi descendendo na media da UE-15 desde principios da década dos noventa (interrompéndose este descenso entre 2004 e 2008 en España durante a alianza ?informal? do PSOE con EU-ICV, ERC e BNG). Volveu descender a partir de entón, e España permaneceu na cola da Europa social, sendo o país da UE-15 co gasto público social por habitante máis baixo. Ademais deste descenso vimos unha diminución dos dereitos laborais na maioría dos países da UE-15.

Mentres a clase traballadora e grandes sectores das clases medias vían diminuír a súa capacidade adquisitiva (a maior causa do enorme endebedamento das familias), vimos un enorme incremento dos beneficios empresariais. Estes aumentaron un 38% na media da UE-15 e un 42,3% na zona euro durante o período 1999-2008, mentres que os custos laborais aumentaron só un 17%. En España, este contraste entre a austeridade imposta ás clases populares e a bonanza e exuberancia dos beneficios empresariais foi ata máis acentuado. Durante o mesmo período, as maiores empresas españolas viron aumentar os seus beneficios netos un 73% (case o dobre da media da UE-15), mentres que os custos laborais aumentaron durante o mesmo período un 3,7% (case cinco veces menos que na UE-15). Dentro destas empresas, as que alcanzaron elevadísimos niveis de beneficios foron as financeiras, que basearon a súa riqueza no enorme endebedamento das familias europeas e españolas e en actividades altamente especulativas, incluíndo os investimentos inmobiliarios, que se converteron no motor do crecemento económico en varios países, incluíndo España.

A banca española, baixo a pésima supervisión do Banco de España, ten unha enorme responsabilidade no desenvolvemento do complexo bancario-inmobiliario-construtor e a súa burbulla, que ao estoupar creou o enorme problema económico, ademais de dificultar enormemente a accesibilidade ao crédito por parte da cidadanía e da mediana e pequena empresa. É unha enorme incoherencia (para poñelo dun xeito amable) que o gobernador do Banco de España, Francisco Fernández Ordóñez, que xunto con anteriores gobernadores é o responsable dunha das maiores causas da crise en España, estea agora liderando o movemento neoliberal, e responsabilice aos sindicatos polo elevado desemprego causado, segundo el, por unha suposta rixidez dos mercados laborais.

A nivel europeo, os feitos presentados nos parágrafos anteriores débense, non aos mercados financeiros, senón ao desenvolvemento das políticas neoliberais, promovidas polas maiores institucións da UE, e moi en especial polo Banco Central Europeo, a Comisión Europea e o Consello Europeo, controlado este último polas dereitas (cristián-demócratas e liberais). Estas institucións estiveron imbuídas do pensamento neoliberal, ao cal se adaptaron gran parte dos partidos socialdemócratas gobernantes que abandonaron elementos claves da tradición socialdemócrata para converterse en partidos socioliberales. Estas políticas consistiron na desregulación dos mercados laborais, a redución da protección social, a redución dos impostos, o aumento do seu regresividade (responsable, en parte, de que as desigualdades sociais na UE-15 alcancen o maior nivel coñecido nos últimos 20 anos), as privatizacións dos servizos do Estado do benestar, e a redución dos beneficios laborais e sociais. A redución de impostos, por certo, determinou o crecemento da débeda pública en todos estes países.

Todas estas políticas responderon ao enorme poder de clase, é dicir, do capital (mundo empresarial e financeiro e rendas superiores), que está aproveitando agora a crise creada por eles para conseguir o que estivo desexando todos os anos: debilitar aínda máis ao mundo do traballo ao cal pertencen as clases populares. De aí que sexa fundamental que exista unha protesta masiva o día 29 de setembro, a nivel europeo e a nivel español, para iniciar un proceso de reversión de tales políticas, non tanto por un cambio político no que gañen as dereitas (PP en España e CIU en Catalunya) que empeoraría aínda máis a situación, senón por un cambio moi substancial nas esquerdas, e moi en especial das gobernantes, que non ocorrerá a non ser que haxa unha protesta xeneralizada en contra daquelas políticas. Así ocorreu, por certo, nas últimas folgas xerais, e así debería ocorrer agora.

Vicenç Navarro é catedrático de Políticas Públicas da Universidade Pompeu Fabra e profesor de Public Policy en The Johns Hopkins University.

[Artigo tirado do xornal Público, do 2 de setembro de 2010]

cig.prensa@galizacig.com