Reabriuse a polémica polas Malvinas nun tema estratéxico: a explotación petroleira. A nova remite a investimentos ingleses nas illas arxentinas usurpadas polo Reino Unido e a decisión do goberno arxentino de impedir o transporte de materiais asociados a devandita explotación. Esa medida gobernamental está sostida no incumprindo inglés de acordos diplomáticos entrambos os países. Acordos que funcionaron entre 1995 e 2007 e reiteradamente incumpridos polas licitacións de áreas petroleiros habilitadas por Inglaterra nas Malvinas.

Os transcendidos e declaracións en cada país motivan as máis diversas especulacións, mesmo guerreiristas (ao mellor estilo Thatcher en 1982) no ambiente electoral británico, pero o importante é a discusión sobre o uso soberano dos recursos naturais, un tema que transcende a explotación de hidrocarburos e se proxecta á explotación da minaría, da terra e a súa produción agrícola e gandeira, especialmente en tempos de subas dos prezos da alimentación e deterioración da capacidade de compra dos sectores de menores ingresos.

O capital sen fronteiras

O feito son as concesións para explorar e explotar xacementos establecidos no mar arxentino. Son accións de empresas transnacionais sobre un potencial de 200.000 millóns de barrís de petróleo.

Non resulta ocioso lembrar o peso estratéxico da produción petroleira nas condicións do modelo produtivo vixente e que a Arxentina é dos poucos países que non administra soberanamente as reservas petroleiras. O 90% das reservas de petróleo do mundo son administradas polos Estados nacionais, claro que tamén se verifica a dependencia da actividade petroleira das corporacións privadas que manexan o paquete da tecnoloxía do petróleo, a comercialización, o financiamento e o transporte. Non abonda coa soberanía sobre os xacementos, sendo estratéxico o paquete tecnolóxico, o know how da exploración, explotación e distribución dos hidrocarburos. É todo un tema para pensar a cuestión enerxética desde un enfoque alternativo, pois non só se trata de recuperar a petroleira estatal, senón de articular un traballo de ciencia e técnica no marco da cooperación e integración rexional.

O episodio que comentamos articula á Empresa Desire Petroleum e un dos seus principais accionistas: a Banca Barclays, entidade financeira organizadora seleccionada polo goberno arxentino para a reapertura do troco da débeda externa en cesamento de pagamentos. Trátase dunha combinación de dous temas centrais, a explotación petroleira e a negociación das acrencias externas. Conveñamos que a cuestión involucra a socios locais da iniciativa inglesa, xa que o detido embarque de tubos sen costura proviña da empresa Techint. Este consorcio actúa na explotación petroleira en territorio arxentino a través de Tecpetrol e cabe o interrogante se o intento exportador de Techint non inhabilita o accionar do grupo na explotación petroleira no noso país.

É un razoamento extensivo á actividade petroleira inglesa, da Barclays e a banca británica, como de todas as empresas externas, especialmente inglesas, que operan no país. Recordemos que existen disposicións da Secretaría de Enerxía que prohibe expresamente operar na plataforma continental arxentina sen permiso de autoridade competente do noso país, situación que inclúe as empresas “controlantes, controladas, accionistas, e asociadas”.

Pensar e actuar soberanamente

Son cuestións a considerar no marco da recruada crise da economía mundial, onde se discute a cuestión fiscal de Europa, o déficit dos estados europeos e o seu financiamiento pola banca europea. A resposta do capital e os Estados hexemónicos á crise pasa polo axuste das contas públicas afectando salarios e gasto estatal social, e por unha nova escalada da ofensiva do capital pola expansión da explotación de forza de traballo e recursos naturais.

É tempo para pensar na administración soberana da economía, en soberanía alimentaria, enerxética e financeira. O que estamos suxerindo é combinar accións diplomáticas cun debate sobre a soberanía da orde económica local. É acaso utópico pensalo, cando a tendencia é á alza do prezo do petróleo, das taxas de xuros (agora aumentadas pola Reserva Federal de EEUU) e dos prezos dos recursos naturais? O debate non é ocioso, máxime cando o país está negociando o tratado de libe comercio entre o Mercosur e Europa para subscribir en maio nos fastos do bicentenario.

O asunto é que non son discusións distintas, o libre comercio que afecta e afectará á debilitada industria local é parte da estratexia ofensiva do capital mundial pola expansión da súa actividade en recursos naturais, finanzas e comercio.

O que suxerimos é a oportunidade para a discusión sobre a organización económica local sobre bases de soberanía, agora que se acaba de anunciar o funcionamento dunha articulación entre o Ministerio de Economía e o Banco Central para redefinir o “modelo produtivo” xurdido da cesamento de pagamentos de fins do 2001 e da depreciación de comezos do 2002. De aí veu o gran crecemento económico dos últimos anos. Sostense agora que ademais de dólar alto fai falta financiamento para ampliar o investimento e a acumulación.

Pretendemos argumentar que non serve engordar o mesmo modelo produtivo. Requírese avanzar noutro sentido, onde o eixo sexa a soberanía e a satisfacción de necesidades sociais que fundamentan a estendida pobreza na Arxentina.

[Artigo tirado do sitio web ‘Rebelión’, do 23 de febreiro de 2010]