Se o diálogo social non serviu en fase de crecemento económico para impulsar políticas de repartición da riqueza, dificilmente vai poder nunha fase de crise, cando o poder político avanza nesas posicións. O sindicalismo de confrontación é unha necesidade.

- Afirman que a reforma das pensións será unha nova agresión do Goberno español. Formulan a folga do 27 de xaneiro como a resposta de Hego Euskal Herria a esa agresión?

Efectivamente. Non estamos dispostos a aceptar que o maior recorte do sistema público de pensións que se fixo nos últimos 35 anos poida pasar sen ningún tipo de resposta. É unha agresión directa que vai ter unhas consecuencias graves. Non responder a este tipo de recortes é renunciar aos nosos dereitos. Unha cousa é que nolos quiten, pero outra que renunciemos a eles. En maio de 2009 xa dixemos, cando saímos á folga xeral, que esta crise se ía saldar con moitos recortes e non estabamos dispostos a aceptalos. É unha folga para rexeitar que se sigan adoptando medidas ás costas da clase traballadora e para impulsar a alternativa que necesitamos en Euskal Herria. Estamos avanzando e consolidando ese novo espazo.

- Que lle ten que dicir á clase traballadora vasca?

Pediríalle que actúe coa convición de que se lle pode dar a volta porque hai alternativa e é posíbel se existe unha maioría social suficiente para cambiar a axenda política. Aínda está en xogo cal vai ser o custo político das medidas e actuacións que se están adoptando en contra da clase traballadora e a poboación en xeral. Temos a convición de que esta loita vai dar froitos, senón a curto prazo, si na medida que avanzamos neste camiño. A clase traballadora ten a capacidade suficiente de cambiar as cousas. Fai falta que de verdade sexamos capaces de que esas expectativas se fagan realidade, a condición de que loitemos. De feito, o modelo do Estado de Benestar conseguiuse a base de moitas loitas. Agora é o noso momento.

- Oito reformas das pensións desde o ano 1985. Pódese ir a peor?

Sempre se pode ir a peor. Pero si, cremos que esta reforma é determinante, porque as medidas que se van a adoptar veñen de atrás co Pacto de Toledo. É a reforma que determinantemente quere neutralizar o sistema público para dar un impulso ao sistema privado, que non termina de establecerse como o sistema financeiro pretende. Polo tanto, si, é unha reforma máis nese sentido, pero é a reforma que na práctica vai supor que da noite para a mañá van quedar sen dereito a pensións moitos colectivos, porque non se lles vai a permitir o acceso ás pensións públicas.

- Cal é o papel do sector financeiro na reforma?

É a reivindicación histórica do sector financeiro. Non é unha medida anticrise, non ten nada que ver con esta crise. Recortar o sistema de pensións non vai ter ningún efecto positivo. É aproveitarse dun contexto de crise, para permitir que o capital avance nas súas posicións. É un paso máis na privatización, pero vén de atrás. A crise xustifica o que noutros momentos é inxustificábel.

- Dáse ese paso porque o modelo privado de pensións é un fracaso?

O modelo privado non é unha alternativa. Non garante as pensións a ninguén. É a aposta do sistema capitalista e financeiro para facer o seu gran negocio e só é posíbel o seu impulso se se debilita o sistema público. O Goberno español seguiu os ditados do sistema financeiro en contra da sociedade.

- A xenta nova e as mulleres serán os que peor parados salgan nesta reforma?

Pódese falar dunha mocidade sen dereito ás pensións nestes momentos. No caso das mulleres, coido que nunca tivemos dereito ás pensións, xa que logo dependía do acceso ao mercado laboral que nos estivo imposibilitado. Agora acceden mulleres ás pensións contributivas, pero a reforma vaillo dificultar, porque as que están traballando en precario e con contratos parciais, que son a gran maioría, non van ter ningunha posibilidade de ter acceso a pensións públicas segundo as condicións da reforma que se están coñecendo. Polo tanto, si que se pode falar dunha mocidade á que se lles quita este dereito e que se lles imposibilita ás mulleres. Pero tampouco nos debemos esquecer doutros colectivos, como os maiores de 45 anos, que esta crise expulsou do mercado laboral e teñen moi difícil o acceso a unha prestación no que se coñece da nova reforma, e en ningún caso vai ser unha pensión digna.

- Como se lle dá a volta a isto?

No caso da reforma de pensións, como no resto de reformas, facendo unha aposta política decidida por un modelo social que garanta dereitos desde as políticas públicas. A alternativa a estes recortes é cambiar a dirección das políticas que se viñeron desenvolvendo nas últimas décadas. Iso empeza e termina pola repartición da riqueza.

 En Euskal Herria todos sabemos que se xera a suficiente riqueza para que toda a poboación teña un proxecto de vida digno, para que poidan ser garantidos todos os servizos públicos necesarios e as prestacións sociais necesarias. Necesítase unha política pública que, a partir da repartición da riqueza, garanta os dereitos laborais e sociais da poboación vasca. Até o de agora non se seguiu este camiño.

- Como se fai?

En primeiro lugar, dando as costas á clase política que está impulsando este espolio, e xerando a necesidade e a suficiente acumulación de forzas que permita impulsar outro tipo de proxectos políticos. É dicir, que eses responsábeis políticos estean dispostos a poñer as institucións ao servizo da sociedade e non ao servizo do capital, como ocorre agora.

- Cos actuais non se pode?

Non. Non vemos que se poida facer nada, non é algo conxuntural. A clase política que ten responsabilidades institucionais e que ten neste momento capacidade de ser poder real comparte intereses de clase co capital, depende dese capital. Xa que logo, o nivel de subordinación non permite desenvolver esa capacidade alternativa.

- Por que o Goberno do PSOE que provocou a primeira folga en 1985 volve a ese camiño contra a clase traballadora despois doutras sete reformas?

Enténdese que todo político que aspire a instalarse e perpetuarse no poder ten que ter unha alianza estratéxica co poder real e quen ten o poder real non son os políticos nin as institucións actuais. Hai unha sistema de alternancia política que permite desenvolver ese camiño, superando os desgastes. Ademais, impide que acceda a aqueles que queren cambiar realmente as cousas. Con ese modelo, o capital está tranquilo, porque o controla.

- Que opina dos sindicatos estatais que se adiantaron ao reclamar unha resposta contundente como unha folga xeral pero parece que a retiraron definitivamente da súa axenda de presión?

No Estado español abriuse unha nova fase que consiste en que, unha vez que o Goberno, co apoio de PSOE, PP, CIU e PNV, tomou a decisión de levar adiante os recortes e reformas que demandou o capital, toca resituarse. O sindicalismo español resituouse e atopou un sitio, un papel, que lles permite sobrevivir e subsistir. Non hai nada que negociar, porque está todo decidido, non só coas reformas de pensións, senón en xeral. Queren facernos crer que fan algo, pero é mentira.

- Tamén queren negociar a enerxía nuclear.

Cando Felipe González, José María Aznar ou Josu Jon Imaz están en órganos de decisión de grandes empresas do sector enerxético, temos que tremer. O capital fixou a lista de reclamacións, e CCOO e UGT decidiron ser a cobertura social de todo. Estase construíndo un pacto social que vai intentar minimizar as consecuencias sociais tan graves que tomou o PSOE coa reforma laboral e das pensións, e as que veñen por detrás. A estratexia deses sindicatos consiste en falar de todo, pero non negociar nada. Estes sindicatos terán máis participación institucional a partir de que xa se decidiu que hai que facer sobre eses temas. É significativo que o tema da enerxía estea enriba da mesa, pero non está que vai ser do futuro do sector público, ou cando se está falando do copago na Sanidade, ou dos recortes na Educación e no sector público. As decisións que hai que tomar non se toman xuntándose con CCOO e UGT, senón que son tidos en conta para que dean a volta ás consecuencias sociais que se adoptaron.

- En 2009, coa folga xeral que se convocou en maio, a maioría sindical dixo que se non se modificaban as políticas virían os recortes.

Efectivamente. Non creo que as crises sexan miméticas, pero desde a experiencia sabemos que hai que fixar posición desde o principio. En 2009 dixemos «van vir recortes», e o sindicalismo non podía intentar xogar a negociar onde o poder económico ten a capacidade de impor unilateralmente. Efectivamente así foi. O tempo infelizmente deunos a razón, e o que está en xogo é se nun futuro vai poderse darlle a volta a estas decisións.

- Será posíbel?

Intentamos que a clase traballadora vasca teña a posibilidade de xerar unha alternativa a esta situación, teña a capacidade de loita para defender os dereitos, recuperalos e construír un modelo para que se nos garantan. Esa é a vía. Se o diálogo social non serviu en fase de crecemento económico para impulsar políticas de repartición da riqueza, dificilmente vai poder nunha fase de crise, cando o poder político avanza nesas posicións. O sindicalismo de confrontación é unha necesidade. Os que estamos dispostos, fixemos folga en 2009. Frivolizaron moito UGT e CCOO e as institucións cando dixeron que foi un fracaso, pero esa folga foi eficaz e abriu unha nova fase no sindicalismo en Euskal Herria.

- Non lles fan caso co decálogo de accións para saír da crise?

Nas institucións neste momento non hai ninguén con capacidade de decidir políticas nin vontade de se situar coa clase traballadora, nin cos sindicatos que nos aliñamos coa clase traballadora. Iso non resta virtualidade á nosa proposta, demóstranos que estamos nun momento no que está en xogo a capacidade de xerar a suficiente forza para obrigar que a axenda política cambie. O decálogo é un instrumento de loita e aí estamos.

- Esfarélase o Estado de Benestar?

Estano neutralizando. É o que sempre fixo o poder económico. Chegarán até onde poidan e o límite dependerá de onde sexamos capaces de paralo. Hai moito en xogo porque o capital e os seus cómplices son insaciábeis.

[Entrevista tirada do xornal vasco ‘Gara’, do 22 de xaneiro de 2011]