Sociólogo e científico social histórico estadounidense, nado en Nova York en 1930. De filiación marxista, ntre as súas achegas está a teoría do sistema-mundo. Foi profesor de socioloxía na Universidade de Binghamton até a súa xubilación en 1999, así como director do Centro Fernand Braudel para os estudos económicos, sistemas históricos e civilización. Na actualidade, escribe os seus comentarios quincenais no sitio web do Fernand Braudel Center.

Entre os seus numerosos libros pódense salientar: The Modern World-System (vol. 1, 2 e 3), Historical Capitalism (1983), The Politics of the World-Economy. The States, the Movements and the Civilizations (1984), Geopolitics and Geoculture: Essays on the Changing World-System (1991), After Liberalism (1995), Decline of American Power: The U.S. in a Chaotic World (2003) ou European Universalism: The Rhetoric of Power (2006).

O dilema para China, como para outros que investiron en bonos do tesouro estadounidenses, é que se o dólar baixa aínda máis ou se hai unha inflación significativa polo feito de que Estados Unidos imprime diñeiro, o seu investimento en bonos do tesouro pode facelos perder diñeiro. Doutra banda, que alternativas teñen China ou os demais?

Cando o primeiro ministro Wen Jiabao de China dixo en marzo de 2009 que estaba un chisco preocupado pola situación do dólar estadounidense, facíase eco dos sentimentos de estados, empresas e individuos por todo o mundo. El fixo un chamamento a Estados Unidos para que manteña o seu bo creto, cumpra as súas promesas e garanta a seguridade dos activos de China.

Apenas hai cinco anos, isto parecería unha petición moi presuntuosa. Agora parece entendíbel mesmo para Janet Yellen, presidenta do Banco da Reserva Federal de San Francisco, a pesar de que considera que as propostas de China acerca da divisa mundial de reserva están lonxe de ser unha alternativa práctica.

Hai só dous xeitos de almacenar riqueza: en estruturas físicas concretas e nalgunha forma de diñeiro (divisas, bonos, ouro). Ambas implican riscos para o posuidor. As estruturas físicas deterióranse a menos que se utilicen, o que implica custos. Utilizar tales estruturas para obter ingresos e como tal ganancias, depende do mercado, é dicir, da dispoñibilidade de compradores que desexen adquirir o que as estruturas físicas poidan producir.

As estruturas físicas son, polo menos, tanxíbeis. O diñeiro (que se denomina con cifras nominais) é simplemente unha reclamación potencial ante as estruturas físicas. Se varía unha pequena cantidade, case ninguén o nota. Pero se varía considerabelmente e con frecuencia, os seus posuidores poden gañar ou perder moita riqueza, en ocasións bastante rápido.

En termos económicos unha divisa de reserva é a forma máis fiábel de diñeiro, a que varía menos. É entón o lugar máis seguro para almacenar calquera riqueza que un teña, que non asuma a forma de estruturas físicas. Desde polo menos 1945, a divisa mundial de reserva foi o dólar estadounidense. É aínda o dólar estadounidense.

O país que emite a divisa de reserva ten unha vantaxe singular sobre os outros países. É o único que pode legalmente imprimir a divisa, sempre que pense que é a favor do seu interese facelo.

Todas as divisas teñen unha taxa de cambio coas outras divisas. Desde que en 1973 Estados Unidos puxo fin á súa taxa fixa de cambio co ouro, o dólar flutuou con respecto a outras divisas, subindo e baixando. Cando a súa divisa baixou con respecto a outra, volveuse máis doado vender as súas exportacións porque o comprador das exportacións require menos das súas propias divisas. Pero tamén fixo máis cara a importación, debido a que require máis dólares para pagar o artigo importado.

A curto prazo, unha divisa debilitada pode incrementar o emprego ao interior dun país. Pero isto é, cando moito, unha vantaxe de curto prazo. No medio prazo, hai maiores vantaxes de contar cunha divisa considerada forte. Isto significa que o posuidor de tales divisas ten máis control da riqueza do mundo medida en produtos e estruturas físicas.

Máis aló do medo prazo, as divisas de reserva son fortes e queren seguir séndoo. A fortaleza dunha divisa de reserva derívase non só do seu control sobre a riqueza do mundo senón do poder político que lle ofrece ao sistema-mundo. É por iso polo que a divisa mundial de reserva tende a ser a divisa do poder hexemónico no mundo, mesmo se se trata dunha potencia hexemónica en decadencia.

Así que, por que está un chisco preocupado o primeiro ministro Wen? Está claro que é porque durante as últimas cantas décadas, a taxa de cambio do dólar estadounidense estivo flutuando bastante pero a fin de contas vai descendendo lentamente. Un dos factores principais foi a débeda global incribelmente crecente do goberno de Estados Unidos. Existen dous modos principais mediante os cales Estados Unidos puido equilibrar a súa contabilidade. Imprime diñeiro e vende bonos do tesouro estadounidense, primordialmente a outros gobernos (os chamados fondos soberanos de investimento).

Non é un segredo que nos últimos anos o maior comprador de bonos do tesouro estadounidense é China. Non é o único. Xapón e Corea do Sur, Arabia Saudita e Abu Dhabi, India e Noruega, compraron, todos, bonos do tesouro de Estados Unidos. Pero China é hoxe o maior comprador, e dada a presente contracción do crédito, China é un dos poucos probábeis compradores no futuro inmediato.

O dilema para China, como para outros que investiron en bonos do tesouro estadounidenses, é que se o dólar baixa aínda máis ou se hai unha inflación significativa polo feito de que Estados Unidos imprime diñeiro, o seu investimento en bonos do tesouro pode facelos perder diñeiro. Doutra banda, que alternativas teñen China ou os demais?

A conclusión de políticas que China (e outros compradores) sacan é que hai un discreto desposuimiento constante. Non queren que sexa tan rápido que ocasione un pánico bancario, pero que tampouco sexa tan lento que un termine sendo o último fóra da porta antes da estampida, como titulou o seu artigo Joseph Stroupe no Asia Times.

China está reducindo a cantidade de bonos do tesouro estadounidense que está comprando, e agora prefire comprar uns de prazo máis curto en lugar daqueles de prazo máis longo. China incursiona no cambalache ou troca de divisas con outros países, como Arxentina, de tal xeito que ningún teña que usar dólares nas súas transaccións. E China está facendo un chamado á creación dunha divisa de reserva alterna baseada nos Dereitos Especiais de Xiro (DEG) creados polo Fondo Monetario Internacional, con base nunha cesta de moedas. Rusia xa apoiou o chamado.

Estados Unidos non está seguro de como responder. Cando o secretario do Tesouro Timothy Geithner dixo que o goberno estadounidense está bastante aberto á proposta de China de incrementar o uso dos DEG, de inmediato baixou o dólar no mercado de divisas. Así que Geithner clarificou entón o que dixera. O dólar permanecería como divisa de reserva dominante no mundo e é probábel que continúe así por un período prolongado de tempo. Asegurou que fará o necesario para garantir que mantemos a confianza nos nosos mercados financeiros, e na capacidade produtiva deste país e nos nosos fundamentos de longo prazo.

Será que Geithner só está aparentando calma? E máis importante, quen cre que o que di é plausíbel? A clave da forza dunha divisa non son os chamados fundamentos senón a fe na realidade deses fundamentos.

Todos os actores principais están confiando que poida haber unha aterraxe suave, unha transición ordenada cara a algo que se aparte do dólar estadounidense. Ninguén quere precipitar unha caída libre, porque ninguén está seguro de saír adiante se iso ocorre. Pero se o estímulo de Estados Unidos resulta ser a última das burbullas, o dólar ben pode desinflarse repentinamente na forma máis caótica. O modo de dicir estampida en francés é ‘sauve-qui-peut’, que se traduce literalmente como sálvese quen poida.

[Artigo tirado do xornal mexicano ‘La Jornada’, do 24 de maio de 2009]