Querer saír da recesión a base de políticas de austeridade é profundamente erróneo, e expresa, ademais da intensidade do dogma neoliberal, un descoñecemento de como as recesións e depresións se resolveron historicamente. O argumento de que a austeridade dará confianza aos mercados é falsa e doadamente demostrábel cando se analizan os datos.

 O que está ocorrendo en Italia era, lamentabelmente, predicíbel. É de libro de texto. Vexamos. Hai só un ano, o Estado italiano tiña que pagar uns xuros do 4% nos seus bonos públicos (a 10 anos). Hoxe estes xuros case dobraron, situándose no 7,7%. Se se calcula, como o fai Mark Weisbrot, codirector do Center for Economic and Policy Research no seu artigo publicado en The Guardian, (09.11.11), o custo para o Estado do refinanciamento da débeda pública que se ofrecerá o próximo ano será unha cantidade enorme, equivalente a un 1% do PIB. O Estado italiano terá que gastar unha cantidade elevadísima para pagar os xuros da súa débeda.

 A iso engádese que o Estado italiano foi forzado a reducir o seu déficit público a fin de alcanzar un máximo do 3% do PIB en 2013. O custo destas políticas (pagar os xuros máis a redución do déficit) pon o Estado italiano nunha situación dificilísima. Iso explica que os mercados financeiros teman (con razón) que o Estado italiano non vaia poder pagar a débeda.

 E para complicalo máis, o goberno italiano está sometido a unha gran presión para que implemente medidas de gran austeridade de gasto público. O Banco Central Europeo (BCE) está esixindo un goberno forte que impoña recortes no Estado do benestar italiano. E por se non fose pouco, o Banco Central Europeo e os outros compoñentes do que se chama a Troika (a Comisión Europea e o Fondo Monetario Internacional) están condicionando a axuda a Italia (que se traduce na compra por parte do BCE da débeda pública nos mercados secundarios) a que siga unhas políticas encamiñadas a reducir os salarios. Asúmese que os salarios subiron demasiado nos últimos anos, dificultando con iso a competitividade da economía italiana. O BCE e o seu apéndice, o Banco de España, estiveron dicindo o mesmo para xustificar a redución de salarios no Estado español.

 Os datos, porén, non confirman tal suposto. Segundo os datos da Axencia de Estatísticas da UE, o Eurostat, os custos laborais en Italia non subiron en comparación cos custos laborais alemáns (Alemaña é sempre presentada polo BCE como o modelo a seguir). Os custos laborais italianos eran un 80% dos alemáns en 1997 e continuaron séndoo en 2007, cando a crise empezou. Como ben afirma John Weeks no seu artigo “Breaking news: the Working Class caused the Italian Crise” (Social Europe Journal, 10.11.2011), o estereotipo de que os traballadores do sur de Europa son uns preguiceiros e cobran demasiado (isto afirmouse para Grecia, Portugal, España e Italia), está sendo amplamente promovido nos círculos financeiros e empresariais da Eurozona. En realidade, os traballadores italianos traballan máis horas (38 horas á semana) que os alemáns (35,7 horas). Pero os datos nunca frearon a reprodución da ideoloxía neoliberal, que continúa promovendo a necesidade de que os gobernos deban tomar decisións duras e impopulares, a fin de salvar a economía. A máis dureza e a máis impopularidade, maior será a súa eficacia na resolución da débeda pública e da recesión.

As causas reais da crise da débeda

 Calquera persoa con capacidade analítica pode ver que as causas do lento crecemento económico, non están na (falsa) exuberancia dos salarios senón nas políticas do establishment financeiro e político da UE, aliadas ao establishment italiano. Vexamos os datos de novo.

 Unha causa é a carencia, por parte do Estado italiano, dos instrumentos que lle permitirían defenderse fronte á especulación dos mercados financeiros. O Estado italiano non pode imprimir diñeiro e comprar a súa propia débeda pública, forzando unha redución dos xuros da súa débeda. O único que agora o pode facer é o BCE, que o fai de mala gana e a última hora, con moitas queixas por parte da banca alemá. O BCE debería explicitamente sinalar que non permitirá que os xuros da débeda pública pasen por encima dunha cantidade fixada. Isto non o fai e de feito as súas regras internas non llo permiten. Debido á presión dos Estados, o BCE comprou 252.000 millóns de euros de bonos dos Estados da zona euro no último ano e medio, unha cifra moi menor en comparación cunha cantidade equivalente a 2.000.000 millóns de dólares desde 2008 que comprou en EEUU o Federal Reserve Board (o Banco Central estadounidense).

 Outra causa son as propias políticas de austeridade impostas polo BCE que reducen a demanda doméstica, creando a retardación económica, a Gran Recesión e, de continuar, a Gran Depresión. Isto é o que pasou en Grecia e está pasando noutros países. Querer saír da recesión a base de políticas de austeridade é profundamente erróneo, e expresa, ademais da intensidade do dogma neoliberal, un descoñecemento de como as recesións e depresións se resolveron historicamente. O argumento de que a austeridade dará confianza aos mercados é falsa e doadamente demostrábel cando se analizan os datos. A desfeita de Grecia é a último dunha longa lista de desfeitas causadas polo dogma liberal.

 Outra causa é que a burguesía italiana e moi en especial a financeira (ben representada polo novo director do BCE) reduciron enormemente os recursos dispoñíbeis ao Estado italiano a través de políticas fiscais regresivas, incluíndo a fraude e a corrupción. Como no Estado español, en Italia “os ricos non pagan impostos”, e iso ocorre coa participación activa da banca cos seus paraísos fiscais e coa complicidade do Estado. Esta situación forzou o elevado endebedamento do Estado, endebedamento que beneficiou principalmente aos bancos italianos, alemáns e franceses, que se beneficiaban dos elevados xuros da débeda pública italiana. O Estado italiano rebaixaba os impostos das rendas superiores, creando, con iso, un buraco nas súas contas que tiña que se encher pedindo diñeiro prestado (a uns xuros elevadísimos) aos mesmos ricos aos que regalara o diñeiro (a través da baixada de impostos). Era e é un círculo beneficioso para a burguesía italiana.

 E non hai que esquecer que a gran debilidade das esquerdas italianas, cuxas formacións hexemónicas se debilitaron enormemente coa incorporación no seu ideario das receitas neoliberais creando unha enorme distancia entre as súas bases electorais e as direccións dos partidos, responsábeis da súa limitada capacidade de mobilización fronte a un goberno de dereitas claramente corrupto. Estas son as causas da desfeita da débeda pública italiana e non as explicacións que aparecen con maior frecuencia nos maiores medios de información e persuasión. Verá o lector que hai moitas semellanzas entre o que ocorre en Italia e o que estamos experimentando no Estado español.

[Artigo tirado do blog do autor, do 2 de decembro de 2011]