|
4.1. Obrigas do empresario en materia de Prevención
O empresario deberá garantir a seguridade e a saúde
dos traballadores e traballadoras ao seu servicio en todos os aspectos relacionados co traballo. Realizará
a prevención dos riscos laborais mediante a integración da actividade preventiva na empresa e adoptará
cantas medidas sexan necesarias para a protección da seguridade e saúde dos traballadores/as. Para
isto debe asegurarse de que os locais, as máquinas, os materiais e o sistema de organización do traballo
non van a danar a saúde dos traballadores e das traballadoras. [LPRL
art.14.2]
Para garantir a seguridade
O empresario deberá cumprir os seguintes principios:
[LPRL art.15, art.16, art.17]
Evitar os riscos.
Avaliar os riscos que non se poidan evitar.
Combater os riscos na súa orixe.
Adaptar o traballo e os equipos ás condicións
da persoa.
Substituír o perigoso polo que teña menos ou
ningún perigo.
Planificar a prevención.
Facer protección colectiva antes que individual.
Proporcionar equipos de protección individual e velar
polo uso efectivo dos mesmos.
Facilitar as necesarias instruccións aos traballadores/as.
Desenvolver unha acción permanente de mellora dos niveis
de protección.
Asumir os custes das medidas de seguridade e saúde.
Valorar as capacidades profesionais dos traballadores, en
materia de seguridade, cando se lles encomende un traballo.
Garantir que o acceso ás zonas de risco grave e específico
sexa efectuado por traballadores/as que teñan información e formación suficiente.
Asumir as responsabilidades derivadas do deber de protección.
Información, consulta e participación
O empresario ten a obriga de informar sobre: [LPRL art.18]
Riscos para a saúde xerais e específicos.
Medidas de protección e prevención.
Medidas de emerxencia
A quen debe informar:
Aos representantes dos traballadores/as.
Aos traballadores e traballadoras directamente, dos riscos
que afecten ao seu posto de traballo e das medidas de protección aplicables.
Debe consultar previamente aos traballadores/as
sobre:
Todas as cuestións que afecten á seguridade
e á saúde no traballo.
Como se fan estas consultas:
Naquelas empresas nas que non existan representantes dos traballadores/as,
as consultas deberanse facer directamente cos traballadores/as mesmos.
Nas empresas que conten con representantes dos traballadores/as,
especialmente Delegados/as de Prevención, deberán ser consultados polo empresario, con carácter
previo, sobre calquera acción que teña relación coa seguridade.
Cando exista Comité de Seguridade e Saúde, debateranse,
antes da súa posta en práctica, todas as medidas que teñan incidencia na prevención
de riscos laborais.
Presencia dos recursos preventivos
O empresario terá no centro de traballo os recursos preventivos
necesarios tal e como estes se definen na Lei de Prevención.
[LPRL art.32 bis]
Adopción das medidas de emerxencia
O empresario debe analizar as posibles situacións de
emerxencia e adoptar as medidas de actuación necesarias. Para iso precisará: [LPRL art.20]
Valorar os factores de risco derivados do tamaño e
actividade da empresa, así como a posible presencia de persoas alleas á mesma.
Adoptar medidas de primeiros auxilios, loita contra incendios
e evacuación do persoal.
Designación das persoas encargadas de levar á
práctica estas medidas, revisando periodicamente o seu correcto funcionamento.
Ter a disposición do persoal designado os medios materiais
necesarios para á loita contra incendios e evacuación dos traballadores/as.
Realización periódica de simulacros de casos
de emerxencia.
Organizar a coordinación necesaria con servicios externos
á empresa, (ambulancias, bombeiros...) para garantir a rapidez e eficacia das medidas adoptadas.
Obrigas documentais
A Lei establece a obriga do empresario de elaborar e conservar
a disposición da autoridade laboral a seguinte documentación: [LPRL art.23]
A avaliación de riscos e a planificación da
actividade preventiva. [LPRL art.16]
Medidas de protección e prevención a adoptar,
así como material de protección a utilizar.
Resultados dos controis periódicos das condicións
de traballo e da actividade dos traballadores/as, cando se producise un dano para a saúde dos traballadores
ou aparezan indicios de que as medidas de protección resultan insuficientes.
Práctica dos controles de estado de saúde dos
traballadores/as e conclusións obtidas nos mesmos, garantindo a confidencialidade e sen que podan seren
empregados con fins discriminatorios nin en perxuicio do traballador/a. [LPRL
art.22.4]
Relación de accidentes de traballo e enfermidades profesionais
que causaran ao traballador/a unha incapacidade laboral superior a un día. Ademais debe notificar os mesmos
á autoridade laboral.
Cando a empresa cese na súa actividade, deberá
remitir toda esta documentación á autoridade laboral.
Avaliar os riscos
O empresario ten a obriga de avaliar aqueles riscos que non
se poidan evitar. É dicir, hai que saber qué riscos son, onde están, e a importancia que teñen.
É necesario ter un coñecemento exacto dos riscos para poder tomar as medidas preventivas necesarias.
[RSP art.3]
Polo tanto, a avaliación de riscos non é un fin
por si mesma, nin un trámite burocrático, é un paso previo para facer unha planificación
racional da prevención. A Lei obriga ao empresario a seguir unha secuencia lóxica: Primeiro avaliar
os riscos e despois controlalos. [LPRL art.15,
art.16]
Planificar a prevención
Á vista dos resultados da avaliación de riscos,
o empresario ten que elaborar un documento escrito: O Plano de Prevención. Este plano é obrigatorio
para todas as empresas nas que exista algunha situación de risco. [LPRL art.23.1 / RSP art.8]
O Plano de Prevención debe ter asignados recursos económicos
e incluirá en todo caso os medios humanos e materiais necesarios para a consecución dos obxectivos
propostos. [RSP art.9.1]
O Plano de Prevención debe referirse a un período
determinado, establecendo as fases e prioridades do seu desenvolvemento en función da magnitude dos riscos
e do número de traballadores expostos, así como detallar prazos de seguimento e control periódico.
Cando o Plano abarque un prazo de tempo superior a un ano deberase establecer un programa anual de actividades.
[RSP art.9.3]
Actualizar o Plano de Prevención
Para que a acción preventiva sexa eficaz debe actualizarse
cando cambien as condicións de traballo e, en todo caso, sempre que se detecten danos para a saúde
dos traballadores e traballadoras. [LPRL
art.14.2]
Polo tanto o Plano de Prevención debe ser un documento
vivo, que hai que revisar e actualizar.
Organizar un Servicio de Prevención
na empresa
Para o desenvolvemento das actividades de prevención
de riscos, o empresario ten que organizar un servicio de prevención, aportando os recursos humanos e técnicos
necesarios. [RSP art.9.1, art.10.1]
A Lei ofrece distintas modalidades: [RSP art.11]
a) Asumindo persoalmente tal actividade. [RSP art.12, art.13]
b) Designando un ou varios traballadores para levala a cabo.
[RSP art.14, art.15]
c) Constituíndo un servicio de prevención propio.
[RSP art.16 a art.22]
d) Contratando un servicio de prevención alleo.
Entenderase por servicio de prevención propio o conxunto
de medios humanos e materiais da empresa para a realización das actividades de prevención. [RSP art.10.2]
Un servicio de prevención alleo será o prestado
por unha entidade especializada que concerte coa empresa a realización de actividades de prevención,
asesoramento e apoio que precise en función dos tipos de riscos.
Os servicios de prevención deberán ter coordinadas
dúas ou máis disciplinas técnicas ou científicas en materia de prevención de
riscos laborais. [RSP art.10.3]
Coordinarse con outros empresarios
Cando nun mesmo centro de traballo desenvolvan actividades traballadores
ou traballadoras de dúas ou máis empresas, os respectivos empresarios teñen que cooperar entre
eles para asegurar unha eficaz protección de todos eles. [LPRL
art.24]
A traves de informar a os titulares das demais empresas que
esten, dos riscos, das medidas de proteccion é das medidas de emerxencia existentes na empresa principal,
para que estas desenvolvan a sua actividade en realcion a os ricos que estan expostos (avaliacion de riscos, adopcion
de medidas preventivas...).
Esta obriga exixe ao empresario principal que vixíe aos
seus contratistas e subcontratistas para que cumpran coas medidas de prevención de riscos laborais. En caso
de incumprimento destes contratistas e subcontratistas, será responsable solidaria a empresa principal.
[LPRL art.42.2]
Obrigas dos fabricantes, importadores
e suministradores
Estos estan obrigados de asegurar que estes no constitúan
unha fonte de perigo para o traballador sempre que sexan instalados e empregados nas condicons, e forma para os
fins recomendados por os fabricantes.
En canto a os productos e sustancias quimicas estan na obriga
de envasar e etiqueta-los mesmos de forma que permita a sua conservacion e manipulacion en condicions de seguridade
e se identifique o seu contido e os riscos para a seguridade e saude dos traballadores, debendo suministrar infromacion
que inique a forma correcta do seu emprego e as medidas preventivas adicionais (fichas de seguridade).
O incumprimento polos empresarios das súas
obrigas en materia de prevención de riscos laborais dará lugar a responsabilidades administrativas,
así como, no seu caso, a responsabilidades penais e ás civís polos danos e perxuizos que se
poidan derivar do devandito incumprimento. [LPRL art.42 a 54]
Ao empresario se lle poden pedir responsabilidades
via admininistrativa: "polas accións ou omisións dos
empresario que incumpran as normas legais, regulamentarias e cláusulas normativas dos convenios colectivos
en materia de seguridade e saúde laboral...". [LPRL
art.45]
"As infrancións tipificadas conforme a presente
lei seran obxeto de sanción..." É decir basta con que exista o risco, non fai falta que exista
un dano.
A responsabilidade
penal do empresario: "Os que con infracción
das normas de prevención de riscos laborais e estando legalmente obrigados, non faciliten os medios necesarios
para que os traballadores desempeñen a súa actividade coas medidas de seguridade e hixiene adecuadas,
de forma que poñan así en perigo a súa vida, saúde o integridade fisica serán
castigados con penas de prision de 3 a 6 anos...". [Código
Penal art.316]
Polo tanto, para poderlle pedir responsabilidades ao empresario
(ou a aquel que non tivera en conta as medidas de prevención, por exemplo o mando intermedio) utilizando
a vía penal non ten que ocorrer un dano á seguridade e saúde do traballador, basta con que exista o risco.
A responsabilidade
civil do empresario: "o que por acción ou
omisión causa un dano a outro, intervindo culpa o neglixencia, está obrigado a reparar o dano causado".
[Código Civil art.1.902]
É decir, para poderlle pedir responsabilidades ao empresario
(ou aquel que non tivera en conta as medidas de prevención,por exemplo o mando intermedio) vía civil,
ten que ocorrer
un dano á seguridade e saúde do traballador
4.2. Qué é un Servicio de Prevención
Se a designación de un ou varios traballadores/as fora
insuficiente para a realización das actividades de prevención, en función do tamaño
da empresa, dos riscos existentes ou da perigosidade das actividades desenvolvidas, o empresario deberá
recorrer a un ou varios servicios de prevención, propios ou alleos á empresa, que colaborarán
cando sexa necesario. [LPRL art.31]
Un Servicio de Prevención é o conxunto de medios
humanos e materiais necesarios para realizar as actividades preventivas, a fin de garantir a protección
da seguridade e a saúde dos traballadores/as, asesorando e asistindo para isto ao empresario, aos traballadores/as
e aos seus representantes.
Para o exercicio da súas funcións o empresario
deberá facilitar ao Servicio de Prevención á información e a documentación necesaria.
[LPRL art.23]
O Servicio de Prevención deberá proporcionar á
empresa o asesoramento e apoio que precise en función dos tipos de riscos existentes, e no referente a:
Deseño, aplicación e coordinación dos
planos e programas da actuación preventiva.
A avaliación dos riscos que poidan afectar á
seguridade e a saúde dos traballadores e traballadoras.
A determinación das prioridades na adopción
de medidas preventivas axeitadas, e a vixilancia da súa eficacia.
A información e formación dos traballadores
e traballadoras.
A prestación dos primeiros auxilios e planos de emerxencia.
A vixilancia da saúde dos traballadores e traballadoras
en relación cos riscos derivados do traballo.
O Servicio de Prevención deberá contar coas instalacións
e os medios humanos e materiais necesarios para a realización das súas funcións. Terán
que contar, como mínimo, con dúas das especialidades preventivas, desenvolvidas por expertos coa
capacitación requirida. Os ditos expertos actuarán de forma coordinada.
O empresario deberá constituír un Servicio de
Prevención propio cando se dea algún destes supostos: [RSP
art.14]
Que a empresa conte con máis de 500 traballadores/as.
Se a empresa ten entre 250 e 500 traballadores/as e desenvolva
algunha actividade das incluídas no anexo I do Regulamento dos Servicios de Prevención.
Se o decide a autoridade laboral, previo informe da Inspección
de Traballo.
4.3. Empresas de Traballo Temporal (ETT)
Os traballadores e traballadoras con relacións de traballo
temporais ou de duración determinada, así como os contratados por empresas de traballo temporal,
deberán gozar do mesmo nivel de protección en materia de seguridade e saúde que os restantes
traballadores da empresa na que prestan os seus servicios. [LPRL
art.28.1]
A existencia dunha relación de traballo temporal non
xustificará de ningún xeito unha diferencia de trato polo que respecta ás condicións
de traballo no relativo á protección da seguridade e saúde dos traballadores/as.
Para lograr este obxectivo cos traballadores das empresas de
traballo temporal, legalmente hai que actuar conforme aos pasos seguintes:
A contratación por medio dunha ETT só será
posible para un posto de traballo que teña realizada a avaliación de riscos. [RD 216/1999 art.2]
A empresa que solicita un traballador/a á ETT debe
aportar a información sobre os riscos xerais do centro de traballo, os particulares do posto de traballo
a cubrir, as medidas preventivas a adoptar, a formación preventiva que necesita o traballador e as medidas
de vixilancia da saúde que hai que adoptar con relación ao posto de traballo a cubrir. [RD 216/1999 art.2]
A ETT debe seleccionar a un traballador/a capacitado para
o posto a cubrir, e debe garantir que este traballador/a recibe a información sobre os riscos e as medidas
preventivas recibida do empresario, e a formación en prevención necesaria. [RD 216/1999 art.3]
A empresa usuaria debe comprobar que a ETT cumpriu as obrigas
anteriores e reiterar ao traballador/a a información sobre os riscos xerais da empresa e os particulares
do posto de traballo, así como as medidas de prevención en especial o relativo ás posibles
situacións de emerxencia. [RD 216/1999
art.4 / LPRL art.28.2]
A empresa usuaria informará aos Delegados/as de Prevención
da incorporación dos traballadores/as da ETT, e dos postos de traballo que van a cubrir. Estes traballadores/as
poderán acudir aos Delegados/as de Prevención da empresa usuaria para a tutela dos seus dereitos
en saúde laboral. [RD 216/1999 art.4.3]
A empresa usuaria será responsable das condicións
de execución do traballo asegurándo-lles o mesmo nivel de protección que ao resto dos traballadores/as
da empresa. [RD 216/1999 art.5.1]
A ETT será responsable da formación e da vixilancia
periódica da saúde dos seus traballadores e traballadoras. [LPRL art.28.5]
Os traballadores/as das ETT non poden ser adscritos a traballos
de especial perigosidade, que se relacionan no artigo 8 do Real Decreto 216/1999 sobre seguridade e saúde
no ámbito das empresas de traballo temporal. [RD
216/1999 art.8]
4.4. Saúde Laboral nas Administracións
Públicas
A Lei de Prevención de Riscos Laborais aplícase
a todos os traballadores e traballadoras, é de carácter universal e inclúe tamén aos
empregados públicos. Polo tanto ao falar de empresario, falamos tamén das Administracións
Públicas, e de traballadores aos empregados públicos, aos funcionarios civís e os de carácter
estatutario. [LPRL art.3]
Exclúense do ámbito da Lei determinadas actividades
de policía, seguridade, aduanas, peritaxe forense e protección civil. Ditas actividades deberán
ser reguladas por normativas específicas. [LPRL
art.3]
O dereito de participación e elección de Delegados/as
de Prevención deberá adaptarse ao ámbito específico das Administracións Públicas,
segundo os regulamentos específicos ou por negociación colectiva, pero respetando sempre os seguintes
criterios: [LPRL art.34.3]
Manter o mesmo nivel de competencias, facultades e garantías
para os Delegados e Delegadas de Prevención e os Comités de Seguridade e Saúde.
Manter o ámbito dos órganos de representación
do persoal ou adaptalos ás necesidades específicas.
Cando existan diferentes órganos de representación
do persoal, deberase garantir unha actuación coordinada de todos eles en materia de prevención.
Tender a constituír un único Comité de
Seguridade e Saúde en cada ámbito. [RD
1488/1998]
As modalidades de aplicación da Lei de Prevención
de Riscos Laborais á función pública regúlanse polo Real Decreto 1488/1998.
A Inspección de Traballo é
competente para exercer a vixilancia e control do cumprimento da normativa no ámbito das Administracións
Públicas. Pero non poderán ser condenadas ao pago de multas polas infraccións, senón
que se lles impoñerá a obriga de corrixir os incumprimentos nun prazo determinado. [LPRL
art.45]
4.5. As Mutuas na Xestión e Prevención
de Riscos
As Mutuas de Accidentes de Traballo e Enfermidades Profesionais
da Seguridade Social poderán desenvolver para as empresas a elas asociadas as funcións correspondentes
aos Servicios de Prevención. Para isto deberán estar acreditadas pola Administración Laboral
e Sanitaria. [LPRL art.32, art.31.5]
O empresario deberá consultar aos representantes dos
traballadores/as o recurso a un servicio de prevención alleo. [LPRL
art.33.b]
A actuación das Mutuas desenvolverase nas mesmas condicións
que as aplicables aos servicios de prevención alleos, cando subscriban co empresario asociado un concerto
no que se establecerán por escrito as actividades preventivas que se vaian a desenvolver na empresa, especificando
as actuacións concretas, os medios para levalas a cabo, a duración do concerto e as condicións
económicas do mesmo. [RSP art.20,
art.22]
As Mutuas poden desenvolver os seguintes tipos de actividades
preventivas diferentes: [Orde 22/4/97 (BOE
do 24)]
As correspondentes ás funcións de Servicio de
Prevención alleo, estando en condicións de proporcionar á empresa o asesoramento e apoio que
precise en función dos tipos de riscos existentes e no referente a:
- Deseño, aplicación e coordinación dos
planos e programas da actuación preventiva. [LPRL
art.31.2 / Orde 22/4/97 art.7]
- A avaliación dos riscos que poidan afectar á
seguridade e saúde dos traballadores/as.
- A determinación das prioridades na adopción de
medidas preventivas axeitadas e a vixilancia da súa eficacia.
- A información e formación dos traballadores/as.
- A prestación dos primeiros auxilios e planos de emerxencia.
- A vixilancia da saúde dos traballadores e traballadoras
en función dos riscos derivados do traballo.
Aquelas comprendidas na cobertura das continxencias de accidentes
de traballo e enfermidades profesionais da Seguridade Social, como son: [Orde
19/6/97 (BOE do 24)]
- Declaracións médicas de baixa, confirmación
e alta a efectos da prestación económica por incapacidade temporal.
- Exercer o control e seguimento das prestacións económicas
por incapacidade temporal, podendo dispoñer que os traballadores que se encontren en situación de
incapacidade sexan recoñecidos polos médicos adscritos á Mutua. A negativa infundada
a someterse a tales recoñecementos dará lugar á expedición da proposta de alta.
- Os servicios médicos das Mutuas están facultados
para acceder aos informes e diagnósticos relativos ás situacións de incapacidade temporal.
Estes datos non poderán ser usados con fins discriminatorios e terán carácter confidencial.
- Cando consideren que o traballador/a poda non estar impedido
para o traballo poderán formular propostas de alta a través das Inspeccións Médicas
dos Servicios Públicos de Saúde.
|
